تحلیل تطبیقی نقش های ارتباطی در کتاب های «فارسی عمومی ۱» (مجموعه پارسا) و «فراز» (سطح پایه ۲) بر اساس نقش های هفت گانه هلیدی

هدف از آموزش زبان در رویکرد ارتباطی، توانایی برقراری ارتباط موثر است. این مهم زمانی محقق می شود که منابع آموزشی، بازنماینده کارکردهای واقعی و متنوع زبان در بستر اجتماع باشند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تطبیقی الگوی ارتباطی دو کتاب «فارسی عمومی ۱» از مجموعه پارسا و «فراز هشت» (سطح پایه ۲) بر اساس نظریه نقش های هفت گانه هلیدی انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی-کمی با رویکرد قیاسی بود. پس از تدوین یک طرح کدگذاری عملیاتی و دارای پایایی (کاپای کوهن = ۰.۸۸)، تمام شماری جملات دو کتاب (۱۵۵۵ جمله از پارسا و ۳۴۶ جمله از فراز) انجام و هر جمله برای نقش های ابزاری، نظارتی، تعاملی، شخصی، تخیلی، اکتشافی و اطلاع رسانی کدگذاری گردید. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های خی-دو، اندازه اثر کوهن hو شاخص تنوع شانون صورت گرفت. یافته ها نشان داد که الگوی غالب در هر دو کتاب، «اطلاع رسانی» است (۶۷.۸٪ در پارسا و ۶۸.۲٪ در فراز). با این حال، تفاوت معناداری در توزیع کلی نقش ها مشاهده شد (۰.۰۰۱ > p ,۸۳.۵۲χ²=). دو کتاب در اولویت های فرعی خود واگرایی نشان می دهند: پارسا سهم بیشتری به «نقش تعاملی» (۱۴.۳٪) اختصاص داده و بر جامعه پذیری تاکید دارد، درحالی که فراز با سهم بالاتر «نقش شخصی» (۹.۸٪) فضای بیشتری برای ابراز فردیت فراهم می کند. در هر دو کتاب، «نقش تخیلی» تقریبا غایب است.

کلیدواژه ها:

آموزش زبان فارسی ، رویکرد ارتباطی ، زبان شناسی نقش گرا ، نقش های هفت گانه هلیدی ، تحلیل تطبیقی ، مجموعه پارسا ، فراز