طراحی چارچوب مفهومی افشاگری سازمانی به منظور کاهش فساد اداری

فساد اداری یکی از مهم ترین موانع تحقق حکمرانی خوب، شفافیت و پاسخگویی در سازمان های دولتی محسوب می شود. در این زمینه، افشای تخلفات سازمانی، به عنوان یک مکانیزم موثر برای شناسایی، گزارش و پیشگیری از سوء رفتارها، نقشی مهمی در ارتقای سلامت نظام اداری ایفا می کند. هدف از مطالعه حاضر، طراحی یک چارچوب مفهومی برای افشاگری سازمانی به منظور کاهش فساد اداری است. از نظر هدف، این پژوهش کاربردی-توسعه ای و از نظر رویکرد، کیفی است. داده ها از طریق مرور نظام مند ادبیات بر اساس دستورالعمل های PRISMA و با استفاده از روش فراترکیب سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) جمع آوری و تحلیل شدند. جامعه آماری پژوهش شامل مقالات علمی فارسی و انگلیسی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ (۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴) در زمینه افشاگری سازمانی و فساد اداری بود. پس از جستجوی سیستماتیک در پایگاه های علمی معتبر و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۲۸ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. فرآیند کدگذاری و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام شد. اعتبار یافته ها از طریق ارزیابی متخصصان تایید و پایایی کدگذاری نیز با استفاده از ضریب کاپا کوهن (۰.۸۵) تعیین گردید. یافته ها به شناسایی هفت مولفه اصلی منجر شد که شامل محرک های افشای سازمانی شامل ابعاد انگیزشی-روان شناختی، ساختاری-نهادی و فرهنگی-ارزشی؛ تسهیل کننده های افشاگری؛ بازدارنده های افشاگری؛ قصد افشاگری؛ و پیامدهای سازمانی افشاگری است. یافته ها نشان می دهند که افشاگری سازمانی پدیده ای چندسطحی است که تحت تاثیر عوامل فردی، سازمانی و محیطی قرار دارد. چارچوب پیشنهادی با شفاف سازی روابط بین محرک ها، تسهیل کننده ها، موانع، قصد افشا و پیامدهای سازمانی، زمینه ای برای طراحی سیاست های ضد فساد، توسعه مکانیزم های حمایت از افشاگران و ترویج حکمرانی شایسته در سازمان های بخش دولتی فراهم آورده است.

کلیدواژه ها:

افشاگری سازمانی ، فساد اداری ، چارچوب مفهومی ، فراترکیب ، سازمان های دولتی