آینده پژوهی سیاستگذاری رسانه های نوین کشور بر اساس دیدگاه خبرگان این حوزه

هدف اصلی پژوهش حاضر، آینده پژوهی سیاستگذاری رسانه های نوین کشور بر اساس دیدگاه خبرگان بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کمی–کیفی) و با هدف بررسی وضعیت سیاست گذاری رسانه های نوین در ایران انجام شده است. داده ها از طریق پرسشنامه های دو مرحله ای، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان و جلسات هم اندیشی گردآوری شدند. در بخش کیفی، داده ها با روش تحلیل مضمون و در بخش کمی با استفاده از تحلیل های آماری مورد بررسی قرار گرفتند. جامعه پژوهش شامل خبرگان حوزه سیاست گذاری رسانه، ارتباطات و فضای مجازی بود که به شیوه هدفمند انتخاب شدند. در نهایت، یافته ها با تلفیق نتایج کمی و کیفی برای ارائه تصویری جامع و آینده نگر از نظام سیاست گذاری رسانه های نوین تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که سیاستگذاری رسانه های نوین در ایران با مجموعه ای از چالش های ساختاری، نهادی و رویکردی مواجه است که مانع از شکل گیری یک نظام سیاستگذاری منسجم، آینده نگر و توسعه محور شده است. تحلیل دیدگاه های خبرگان بیانگر آن است که رویکرد غالب در سیاستگذاری رسانه ای، عمدتا واکنشی و کنترلی است و کمتر بر ابعاد نوآوری، توسعه ظرفیت های رسانه ای و تحلیل روندهای آینده فناوری و مصرف رسانه ای تمرکز دارد. این امر تا حد زیادی ناشی از تعدد و پراکندگی نهادهای سیاستگذار، نبود هماهنگی بین بخشی، تداخل ماموریت ها و فقدان چارچوب های سیاستی مبتنی بر داده و شواهد است.یافته ها نشان داد که تمرکز بیش از حد بر تنظیم گری و نظارت، موجب ظهور موازی کاری میان نهادهایی همچون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ساترا و مرکز ملی فضای مجازی شده و فرایند تصمیم گیری را با پیچیدگی اداری، ابهام مقررات و کاهش کارآمدی مواجه کرده است. در مقابل، حوزه هایی نظیر توسعه بازار محتوا، حمایت از نوآوری و کارآفرینی فرهنگی، ارتقای سواد رسانه ای، حکمرانی داده و آینده پژوهی رسانه ای کمتر مورد توجه قرار گرفته اند و این عدم توازن موجب تضعیف کارکردهای توسعه ای و کاهش رقابت پذیری در حوزه رسانه های نوین شده است. همچنین یافته ها حاکی از آن است که خبرگان بر ضرورت تحول در الگوی حکمرانی رسانه ای تاکید دارند؛ الگویی که باید بر مبنای اصولی همچون حکمرانی داده محور، تنظیم گری تطبیقی، مشارکت چندبازیگره و شفافیت نهادی شکل گیرد. یکی دیگر از نتایج مهم پژوهش، لزوم بازتعریف نقش نهادهای سیاستگذار، تفکیک وظایف و ایجاد سازوکارهای هماهنگ کننده برای رفع تعارضات نهادی است.

کلیدواژه ها:

رسانه ها ، آینده پژوهشی ، سیاستگذاری ، رسانه های نوین