مقایسه تطبیقی آرا و افکار ملاصدرا و برایان لاوسون در باب خلاقیت و هستی یافتن اثر معماری

در فرایند طراحی معماری خلاقیت به عنوان نیروی آفرینندگی ذهن بشر، نقش کلیدی در پدیدآمدن آثار ایفا می کند. پژوهش حاضر باهدف تعمق در فرایند خلاقیت به مقایسه تطبیقی دو رویکرد متفاوت می پردازد؛ رویکرد نخست متعلق به برایان لاوسون، پژوهشگر معاصر حوزه معماری و روان شناسی و رویکرد دوم مربوط به حکیم ایرانی ملاصدرا می باشد. پژوهش از نوع نظری توسعه ای بوده و با روش توصیفی تحلیلی و بهره گیری از شیوه تطبیق و قیاس انجام شده است. داده ها به صورت کیفی و از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو اندیشمند، خلاقیت را حاصل تعامل میان فعالیت های خودآگاه و ناخودآگاه ذهن می دانند با این تفاوت که لاوسون فرایند خلاقیت را در قالب مراحلی شناختی همچون درگیری با مسئله، دوره نهفتگی و بروز ایده تبیین می کند، در حالی که تبیین چرایی و منشا نهایی ظهور ایده را به طور کامل روشن نمی سازد. در مقابل، ملاصدرا با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه، خلاقیت را فرایندی وجودی می داند که در آن ایده در مراتب ادراک و عالم خیال شکل گرفته و در سیر تدریجی از قوه به فعل، به تحقق عینی اثر منجر می شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تفاوت دیدگاه لاوسون و ملاصدرا صرفا اختلافی در روش تحلیل نیست، بلکه ریشه در دو تلقی بنیادین متفاوت از آفرینش اثر معماری دارد؛ یکی با رویکرد مسئله محور و شناختی، و دیگری با نگاهی وجودشناختی و معناگرا. این تمایز می تواند مبنایی نظری برای بازاندیشی در مفهوم خلاقیت و چگونگی تحقق اثر معماری، به ویژه در چارچوب معماری و هنر اسلامی فراهم آورد.اهداف پژوهش:۱. تبیین و تعمیق درک نظری از خلاقیت و فرایند آفرینش اثر معماری بر پایه مقایسه دیدگاه های ملاصدرا و برایان لاوسون ۲. بهره گیری از یافته های پژوهش برای ارتقای آگاهی طراحان و اصلاح رویکردهای آموزشی پیرامون فرآیند خلق اثر معماری. سوالات پژوهش:۱. ماهیت خلاقیت و فرآیند هستی یافتن اثر معماری در اندیشه های ملاصدرا و برایان لاوسون چگونه تبیین می شود؟ ۲. در باب خلاقیت و هستی یافتن اثر معماری از دیدگاه برایان لاوسون و ملاصدرا چه وجوه اشتراک و افتراقی وجود دارد؟

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، فرایند طراحی معماری ، برایان لاوسون ، ملاصدرا ، حکمت و هنر اسلامی