آینده پژوهی بحران منابع آب ایران: مخاطره مزمن شدن کم آبی و پیامدهای امنیتی آن در سطوح ملی و بین المللی

بحران آب در ایران از مرحله یک مسئله محیط زیستی و مدیریتی فراتر رفته و به تدریج به یک چالش راهبردی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی تبدیل شده است. تداوم کاهش منابع آب تجدیدپذیر، افت شدید سطح آب های زیرزمینی، افزایش ناپایداری اقلیمی، رشد نامتوازن مصرف و ناکارآمدی الگوی حکمرانی آب، این احتمال را تقویت کرده است که بحران کم آبی در ایران به یک بحران مزمن و ساختاری تبدیل شود. هدف این مقاله، تحلیل آینده پژوهانه بحران منابع آب با تاکید بر مخاطره مزمن شدن کم آبی و بررسی پیامدهای امنیتی آن در سطوح ملی و بین المللی است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر رویکرد آینده پژوهی راهبردی است و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که در صورت تداوم روندهای موجود، بحران آب به تشدید ناامنی اقتصادی، مهاجرت های اجباری و تنش های اجتماعی منجر خواهد شد. در سطح کلان تر، کمبود منابع آبی در دهه های اخیر طیف گسترده ای از تهدیدات امنیتی را به دنبال داشته است؛ به طوری که آب نه تنها عاملی برای ایجاد درگیری، بلکه به عنوان سلاح و هدف در مخاصمات مسلحانه (به ویژه در خاورمیانه و شمال آفریقا) شناخته می شود. این پژوهش نتیجه می گیرد که جلوگیری از این تهدیدات علیه صلح و امنیت ملی و بین المللی، نیازمند گذار از مدیریت بخشی و کوتاه مدت به حکمرانی یکپارچه، امنیت پایه و تقویت دیپلماسی آب است.

کلیدواژه ها:

بحران مزمن آب ، حکمرانی آب ، آینده پژوهی ، امنیت ملی ، امنیت انسانی ، دیپلماسی آب