شناسایی، تحلیل و ارائه چارچوب بومی مدیریت ریسک پروژه های عمرانی با کاربری تجاری در مناطق آزاد ایران (مطالعه موردی: کیش و چابهار)

پروژه های عمرانی با کاربری تجاری در مناطق آزاد ایران به دلیل ویژگی های خاص نهادی، اقتصادی و زیرساختی با سطح بالایی از ریسک و عدم قطعیت مواجه هستند. پیچیدگی های نهادی، نوسانات اقتصادی، محدودیت های زیرساختی و شرایط محیطی از جمله عواملی هستند که مدیریت ریسک این پروژه ها را نسبت به سایر مناطق کشور دشوارتر می سازند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل ریسک های پروژه های عمرانی تجاری در مناطق آزاد ایران و ارائه چارچوب بومی مدیریت ریسک، با مطالعه موردی مناطق آزاد کیش و چابهار انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی کمی) است. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه مدیریت پروژه و فعالان پروژه های عمرانی در مناطق آزاد گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون بررسی شد که به استخراج پنج مضمون اصلی شامل کژکارکردی های نهادی، ریسک های مالی و ارزی، محدودیت های زیرساختی، تفاوت الگوی مدیریت ریسک در مناطق آزاد و راهکارهای کاهش ریسک منجر گردید. در بخش کمی، داده ها از طریق پرسشنامه و از میان ۲۶۴ نفر از مدیران و کارشناسان پروژه های عمرانی در مناطق آزاد کیش و چابهار جمع آوری و با استفاده از آزمون تی مستقل و تحلیل رگرسیون تحلیل شد. نتایج نشان داد شدت ریسک در منطقه آزاد چابهار به طور معناداری بیشتر از منطقه آزاد کیش است و عوامل قانونی، نهادی و اقتصادی نقش مهمی در تبیین شدت ریسک پروژه ها دارند. بر این اساس، چارچوب بومی پنج مرحله ای مدیریت ریسک برای بهبود مدیریت پروژه های عمرانی در مناطق آزاد ارائه شد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، مدیریت پروژه ، پروژه های عمرانی ، مناطق آزاد ، عدم قطعیت نهادی