پایش خشکسالی هواشناسی حوضه آبریز دریاچه ارومیه با استفاده از درصد ناهنجاری بارش و شاخص وضعیت بارش گرمسیری

پایش خشکسالی حوضه آبریز دریاچه ارومیه به دلیل وضعیت بحرانی آن و مدیریت منابع آب، کشاورزی، معیشت جوامع انسانی و حفاظت از اکوسیستم های حوضه امری حیاتی است. این مطالعه با هدف پایش خشکسالی هواشناسی با بهره گیری از شاخص های درصد آنومالی بارش (Pa) و شاخص وضعیت بارش گرمسیری (TRCI) در حوضه آبریز دریاچه ارومیه طی دوره ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ انجام شد. برای محاسبه شاخص ها و تحلیل تغییرات مکانی و زمانی خشکسالی از داده های ریزمقیاس سازی شده ماهواره ماموریت اندازه گیری بارش گرمسیری (TRMM) با قدرت تفکیک مکانی ۰۵/۰ درجه (تقریبا ۵ کیلومتر) استفاده شد. نتایج نشان داد خشکسالی در دوره ۲۰۱۹-۲۰۰۱ تقریبا در تمام ماه های سال رخ داده است و شدت آن در ماه های آگوست تا نوامبر بالاتر و در بازه نوامبر تا فوریه، کاهش چشمگیر داشته است. تحلیل توزیع مکانی خشکسالی بر اساس شاخص های Pa و TRCI تفاوت هایی از نظر شدت و گستره یا پهنه طبقات خشکسالی نشان داد. شاخص Pa نوسانات شدید و کوتاه مدت بارش را برجسته می کند، در حالی که TRCI وضعیت پایدار و مناسب تر از خشکسالی حوضه ارائه می دهد. یافته های پژوهش نشان داد استفاده هم زمان از شاخص های Pa و TRCI می تواند دیدگاه کامل تر از الگوهای خشکسالی فراهم کند و تلفیق نتایج پایش خشکسالی در مدیریت و برنامه ریزی منابع آب، توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، توزیع مکانی خشکسالی ، دریاچه ارومیه ، شاخص TRCI ، TRMM