<span lang="FA">خاطرات پدرم از فجایع جیلولوق در سلماس

این نوشته، روایت تلخ و مستند یک بازمانده از فاجعه ی تاریخی موسوم به «جیلولوق» (کشتار ترکان آذربایجانی توسط آشوریان و ارامنه ی مهاجر) در منطقه ی سلماس و ارومیه در سال های پایانی جنگ جهانی اول (۱۲۹۷ شمسی/۱۹۱۸ میلادی) است. راوی، با تکیه بر خاطرات شفاهی پدر خود که خود شاهد عینی این وقایع بوده، شرح می دهد که چگونه گروه های جیلو که پیش تر از عثمانی به آذربایجان پناهنده شده بودند، با تحریک مبلغان غربی و نیروهای روسی، دست به کشتار جمعی، غارت و آوارگی مردم غیرنظامی ترک تبار و مسلمان منطقه زدند. روایت، لحظه به لحظه ی قتل عام در روستاهای «عیان» و «کهنه شهر»، فرار وحشت زده ی خانواده ها، گرسنگی، تشنگی و سرگردانی کودکان و زنان، خیانت های محلی، و نیز نقش نجات بخش «احسان نوری پاشا» و «ارتش اسلام» را در مهار این فاجعه و بازگرداندن نسبی امنیت، به تصویر می کشد. در پس زمینه ی این خاطرات، انتقاد تلخی از سیاست های استعماری غرب و روسیه و نیز غفلت حکومت وقت (قاجار) از امنیت مرزها و جان مردم دیده می شود. راوی، با تاکید بر ارزش «یادآوری» و «نوشتن تاریخ محلی»، این خاطرات را نه فقط یک روایت شخصی، بلکه صدای یک ملت مظلوم و سند زنده ای از خیانت، مظلومیت و رنج مردمانی می داند که در گرداب منافع قدرت های بزرگ، قربانی شدند.

کلیدواژه ها:

جیلولوق ، سلماس ، ارومیه ، جنگ جهانی اول ، خاطرات شفاهی ، آذربایجان ، قاجار