ژئوپلیتیک دریایی و تحول راهبردهای نیروی دریایی ترکیه در عصر پساعثمانی

هدف: این پژوهش، فرایند بازاندیشی در اندیشه دریایی ترکیه را در چارچوب ژئوپلیتیک دریایی و سازه انگاری بررسی می کند. با تمرکز بر تعامل ساختارهای ژئوپلیتیکی و فرایندهای سازه انگارانه هویتی-گفتمانی، تلاش می شود تا رابطه علی میان ادراک ژئوپلیتیکی نخبگان حاکم و تحول راهبردهای نیروی دریایی ترکیه در عصر پساعثمانی، شناسایی و تحلیل شود.روش: این پژوهش از نوع بنیادی- نظری است و با بهره گیری از روش کیفی توصیفی- تحلیلی، فرایند تحول در راهبردهای نیروی دریایی ترکیه ر ا در فاصله زمانی ۲۰۲۵-۱۹۲۳ بررسی می کند. داده های پژوهش از منابع کتابخانه ای، اسنادی و رسانه ای گردآوری شده و در گام های چهارگانه شامل استخراج مفاهیم نظری؛ شناسایی، توصیف و تحلیل روندهای تاریخی؛ تحلیل گفتمان ها و فرایندهای سازه انگارانه و تحلیل علی روابط میان متغیرها، پردازش شده اند.یافته ها: پژوهش نشان می دهد که تحول راهبردهای نیروی دریایی ترکیه، با برداشت سازه انگارانه از قوام بخشی متقابل ساختار- کارگزار انطباق دارد: ساختارهای ژئوپلیتیکی (مانند فروپاشی شوروی، کشف منابع انرژی مدیترانه شرقی و چالش های مستمر با یونان و قبرس) با فرایندهای سازه انگارانه (گفتمان سازی نخبگان، یادگیری از بحران ها و نهادینه سازی هنجارها) در رابطه ای دوسویه، هم افزایی ایجاد کرده و بومی سازی صنایع دفاعی و تمرکز بر بازدارندگی دریایی را به عنوان مولفه های تاثیرگذار برجسته ساخته است.نتایج: از منظر نظری، ترکیه از طریق رهنامه هایی مانند «وطن آبی»، تلاش کرده است تا با بهره مندی حداکثری از مزایای ژئوپلیتیک دریایی، جایگاه تاریخی خود به عنوان قدرت مرکزی تمدنی را بازیابی کند. این تحول، نه تنها بازتاب بازاندیشی راهبردی در اندیشه دریایی است، بلکه بخشی از طرح گسترده تر ژئوپلیتیکی برای بازآفرینی نفوذ تاریخی و دستیابی به امنیت جامع در دریاهای پیرامونی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک دریایی ، سازه انگاری ، وطن آبی ، نیروی دریایی ترکیه ، عصر پساعثمانی