تحلیل گفتمان زیست محیطی جنگ در رمان زمین سوخته بر اساس مفهوم قدرت در اندیشه فوکو

رمان زمین سوخته، بازتولیدی به تاثیرپذیری از گفتمان جنگ است که اپیستمه ­ای خاص را یعنی تقابل گفتمان ژئوپلتیک(توسعه ارضی) در سیاست خارجی عراق علیه گفتمان اسلامگرایی ارزش ­محور در سیاست خارجی ایران را بازنمایی و حقیقت- دانشی خاص خود را تولید می ­کند. با تحلیل گفتمان زیست­ محیطی جنگ به روش توصیفی- تحلیلی به این سوال پاسخ خواهیم داد که تقابل دو گفتمان ژئوپلتیک و اسلامگرایی ارزش محور، باعث ایجاد چه اختلالاتی در محیط زیست طبیعی شده و این محیط زیست طبیعی بر ابعاد زندگی انسان از لحاظ جسمی و روحی چه تاثیراتی بر جای گذاشته است. نتایج پژوهش بیانگر این است که با ظهور اقتصاد سیاسی، که در جنگ عراق با ایران بر سر نفت نمودار است، مفهوم طبیعت دگرگون شده و حکومت عراق قوانین طبیعت را نادیده ­گرفته و با اعمال قدرت ناشی از گفتمان ژئوپلتیک(توسعه ارضی)، رخدادها و شکل­های جدیدی از رفتار را به بار ­آورده است که علاوه­بر آلودگی زیست­ محیطی، شکل­های جدیدی از رفتار را نه تنها در کنش­های انسانی، بلکه در کنش­هایی نیز به وجود ­آورده است که نویسنده به طبیعت نسبت می­ دهد که خود از همه­ جا آمدن قدرت و اینکه قدرت همه­ جا هست و شکل­های متکثر روابط قدرت را در اندیشه فوکو نمودار می­ سازد. تصاویر ارائه شده از رمان زمین سوخته احمد محمود، نشان می­ دهد که نه تنها انسانها بلکه طبیعت نیز محملی برای اجرای قدرت است. در خوانش رمان زمین سوخته، احمد محمود با گزاره­ های گوناگونی را در سامانه ­های معنایی جدید از طریق «طرد و نفی»، مشروعیت بخشی به کنش­هایی چون دوری از جنگ تداعی می­ کند که پیامدهای وخیمی برای انسان و محیط زیستش را دارد؛ گفتمانی که در اندیشه فوکو سلب صلاحیت می شود و باید در حاشیه­ ها نگه داشته ­شود.

کلیدواژه ها:

رمان زمین سوخته ، تحلیل گفتمان جنگ ، جنگ و محیط زیست ، احمد محمود ، مفهوم قدرت در اندیشه فوکو