واکاوی مواضع غلامرضا مهدوی نماینده مشهد در مجلس ششم شورای ملی

مجلس ششم شورای ملی، توسط رضاشاه در ۱۹ تیر ۱۳۰۵ش افتتاح و در ۲۲ مرداد ۱۳۰۷ش خاتمه یافت. مجلس ششم در طول عمر دوساله خود طی ۲۷۶ جلسه، ۲۱۸ مصوبه را گذراند و در این بین قوانین پایدار و مهمی مانند تصویب لایحه راه آهن سراسری، بانک ملی، تشکیلات جدید عدلیه و قانون سجل احوال را تصویب کرد. در زمینه معاهدات خارجی، لوایح حائز اهمیت مانند قانون تامینیه، شیلات و گمرک با شوروی را گذراند. طی این مدت وقایع سیاسی مانند ترور ناموفق مدرس نماینده مجلس، شورش دو پادگان در ناحیه خراسان و آذربایجان اتفاق افتاد. از مشهد غلامرضا مهدوی مشهور به رضا مهدوی (رئیس التجار)، حسین میرممتاز، ملک ایرج میرزا پورتیمور و حسن کفایی به ترتیب از سه طیف مختلف اجتماعی، ملاک-تاجر، کارمند عالی رتبه دولت و روحانی در این مجلس حضور یافتند. مهدوی (رئیس التجار) نماینده دوشغلی برادرزاده امین الضرب اول، از خاندان صاحب نفوذ در سیاست و اقتصاد ایران دوره قاجار بود. مهدوی با تجربه نمایندگی در مجلس اول از مشهد، چهارم و پنجم از سبزوار نماینده شد و به عنوان چهره سرشناس حکومت در منطقه خراسان، به مجلس ششم نیز راه یافت. این نماینده در خصوص لوایح راه آهن، بانک ملی، طاعون گاوی و بودجه دولت پیشنهادهای خود را به طور مشروح در هنگام طرح این قوانین و سایر موارد ارائه کرد. پژوهش حاضر تلاش دارد با تکیه بر مذاکرات مجلس ششم (نسخه نوری و چاپی)، اسناد و مطبوعات با روش توصیفی-تحلیلی، فعالیت پارلمانی مهدوی را بر پایه مواضع او در مذاکرات این مجلس بررسی نماید. یافته ها حاکی از آن است که رئیس التجار تحت نفوذ حکومت مرکزی، همسو با دولت و دربار عمل می نمود و به عنوان نماینده و عضو کمیسیون بودجه مجلس در خصوص حوزه انتخابیه خود فعالیتی نداشت و در برابر رویدادهای سیاسی منطقه و کشور نیز واکنشی نشان نداد و در زمان طرح معاهدات خارجی نیز غیبت داشت.

کلیدواژه ها:

رضا مهدوی (رئیس التجار) ، نمایندگان مشهد ، مجلس ششم شورای ملی ، رضاشاه پهلوی