گونه های پوشش عناصر تصویری انسانی در پرده های قهوه خانه ای عاشورایی (مطالعه موردی: منتخبی از آثار حسین قوللر آغاسی و محمد مدبر)

نقاشی قهوه خانه ای، به عنوان یکی از شاخص ترین نمودهای هنر مردمی در ایران، پیوندی عمیق با باورهای طبقات فرودست جامعه در دوره های قاجار و پهلوی داشته است. این سبک، به ویژه در بازنمایی واقعه عاشورا، نه تنها ابزار روایتگری مذهبی، بلکه رسانه ای بصری برای تجلی هویت و اعتقادات مذهبی بود. بااین حال، یکی از ابعاد مغفول مانده در مطالعات این حوزه، بررسی پوشش های انسانی در این تصویرسازی هاست؛ عناصری که نقشی مهم در القای معنا، طبقه اجتماعی، هویت مذهبی و شخصیت پردازی دارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مقایسه گونه های پوشش عناصر انسانی در آثار دو نقاش برجسته مکتب قهوه خانه ای، حسین قوللر آغاسی و محمد مدبر، به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که پوشش های انسان محور در آثار عاشورایی منتخب این دو هنرمند چه همانندی ها و ناهمانندی هایی دارند؟ این تحقیق به روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که پوشش های انسانی در این آثار از نظر نوع سرپوش، عبا، قبا، پوشاک نظامی و پوشش زنان، ضمن حفظ ساختارهای مشابه، دارای تفاوت هایی معنادار در فرم، رنگ، تزئینات و سطح جزئی نگری هستند. در آثار قوللر تاکید بیشتری بر وجه احساسی گردیده و پوشاک با سادگی و نمادگرایی بیشتر ترسیم شده اند، درحالی که مدبر به غنای رنگ، تنوع بافت و جزئی پردازی در بازنمایی پوشش ها توجه ویژه داشته و بعد حماسی روایت را پررنگ تر ساخته است.

کلیدواژه ها:

نقاشی قهوه خانه ‎ای ، عاشورا ، گونه های پوشش ، حسین قوللر آغاسی ، محمد مدبر