تاملی بر حدی بودن کیفر ارتداد

در پژوهش توصیفی - تحلیلی پیش رو، عنوانی را که در قوانین کیفری جمهوری اسلامی، با استناد به اصل ۱۶۷ قانون اساسی و نیز ماده ۲۲۰ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲) ذیل موضوع ارتداد، جرم انگاری حدی شده است، با عنوان تاملی بر حدی بودن کیفر ارتداد، بازپژوهی شده است، با این پرسش مهم که چرا جرمی که شدیدترین مجازات را بناست، دارا باشد و آن هم سلب حیات که ارزشمندترین دارایی مثبت و حقوق بشر است، در محکم ترین سند وحیانی به نام قرآن، به وضاحت آن هم با مجازات صریح، جرم انگاری دنیوی نشده است؟! علی رغم این که بارها در سوره ها و آیات متعدد و متنوع از عنوان ارتداد و قبح آن یاد می شود، ولی چرا به صراحت و حداقل یک بار مجازات آن به وضوح که از ویژگی های مجازات حدی است، ذکر نگردیده؟! حال آن که نفس و حفظ مطلق حیات بشر از مقاصد کبرای شریعت نورانی دین محسوب می شود. حاصل این پژوهش تعزیری بودن جرم ارتداد می باشد، آن هم وقتی که بنا به شان نزول آیه محاربه و فراز آخر حدیث منقول نبوی که می فرماید: «... والتارک لدینه المفارق للجماعه» و یا «المارق من الدین التارک للجماعه» که مقید حدیث نبوی «من بدل دینه فاقتلوه» محسوب می شود، چنان چه مرتد ضمن پشت کردن به دین مرتکب جرم های دیگری هم شود که علیه نظم و امنیت و آسایش عمومی محسوب گردد (به جزء در مقوله ارتکاب قتل عمد)، تعزیر می شود.

کلیدواژه ها:

حد ، تعزیر ، آزادی اندیشه و بیان ، نهاد توبه ، ارتداد ، مجازات دنیوی ، تناسب ، النفس بالنفس