سابقه و هدف: بهبود عملکرد و پایداری محصولات زراعی از مهم ترین اهداف برنامه های به نژادی است. با توجه به افزایش جمعیت و محدودیت منابع آب و خاک، معرفی ارقام جدیدی که بتوانند در شرایط اقلیمی مختلف عملکرد مناسبی داشته باشند، ضرورت دارد. گندم یکی از مهم ترین غلات در سطح جهان است که که بخش قابل توجهی از کالری دریافتی روزانه را تشکیل می دهد و به همین دلیل تولید پایدار و افزایش عملکرد آن همواره مورد توجه سیاست گذاران بخش کشاورزی بوده است. توسعه گونه های جدید و بهبود یافته گندم با
عملکرد دانه بالا و سازگار با محیط زیست برای حفظ و افزایش امنیت غذایی در مواجهه با چالش هایی مانند تغییرات اقلیمی و رشد جمعیت ضروری است. مواد و روش ها: در این پژوهش دو رقم مورد کشت در منطقه (سیروان و خلیل)، ۸ رقم جدید گندم نان (اوج، مهرگان، رخشان، آینه، سحر، جلال، بهاران و ستاره) ۴ لاین جدید حاصل از برنامه های به نژادی گندم در دانشگاه شهید باهنر کرمان (روشن سنبله بزرگ، روشن پاکوتاه، مهدوی زودرس و اکسکلیبر پابلند) مورد مطالعه قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با ۴ تکرار اجرا شد. هر کرت شامل ۲۵ ردیف با طول ۱۵ متر و فاصله ردیف ها ۱۰ سانتی متر بود. صفات عملکرد و اجزای عملکرد، ارتفاع بوته، و
صفات فنولوژیک (روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی، طول دوره پرشدن دانه) در طول دوره رشد و در زمان برداشت اندازه گیری شدند.یافته ها: بر اساس نتایج این پژوهش رقم اوج با ترکیب مناسبی از عملکرد بالا (۶۱/۷ تن در هکتار) و
صفات فنولوژیک مطلوب، بهترین عملکرد را در شرایط ارزوئیه داشته است. این رقم با ارتفاع ۷۵/۱۰۴ سانتی متر، دوره گلدهی ۱۰۷ روز و رسیدگی ۷۵/۱۴۳ روز، قابلیت فرار از تنش های انتهایی فصل را دارد که یکی از مهم ترین استراتژی های سازگاری با شرایط خشک محسوب می شود. همچنین، رقم مهرگان با عملکرد ۱۸/۷ تن در هکتار و ویژگی های مطلوب فنولوژیک، گزینه مناسب دیگری برای کشت در این منطقه محسوب می شود. این رقم با ارتفاع متوسط (۷۵/۱۰۴ سانتی متر) و دوره پر شدن دانه مناسب (۳۸ روز)، تعادل مطلوبی بین عملکرد و سازگاری با شرایط محیطی نشان داده است. هر دو رقم نسبت به رقم شاهد سیروان اختلاف معنی داری نشان ندادند ولی رقم اوج نسبت به رقم شاهد خلیل تفاوت معنی-داری نشان داد. نتایج نشان داد ستاره با عملکرد ۵۹/۳ تن در هکتار ضعیف ترین رقم در این شرایط بود. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان داد ارقام جدید و لاینهای به نژادی در دانشگاه باهنر هیچکدام برتری معنی داری نسبت به رقم شاهد سیروان نداشتند. این نتایج نشان می دهد در شرایط بهینه زراعی پیشرفت به نژادی کند شده است و افزایش معنی داری رخ نداده است. رقم ستاره ضعیف ترین رقم در شرایط ارزوئیه بود و ضعف عملکرد این رقم می تواند به ارتفاع خیلی کم (۷۹ سانتی متر) این رقم مربوط باشد. اگرچه اختلاف عملکرد ارقام اوج و مهرگان با رقم شاهد سیروان از لحاظ آماری معنی دار نبود، کاشت آنها در منطقه ارزوئیه می تواند تنوع رقم در منطقه را افزایش دهد و این امر در پیشگیری از اپیدمی آفات و بیماریها می تواند موثر واقع شود.