تعیین شدت آلودگی و استاندارد منطقه ای تالاب هورالعظیم با بررسی سه شاخص ژئوشیمیایی مولر، پل و فاکتور تجمع

زمینه و هدف: عمده ترین نقش ژئوشیمی در پروژه های زیست محیطی تشخیص و ارزیابی روش های پاکسازی اکوسیستم هایی است که حاوی غلظت بالایی از فلزات سنگین است که احتمال ورود آن ها به شبکه های غذایی وجود دارد. یکی از دقیق ترین روش ها برای سنجش میزان آلودگی و منشایابی عناصر بهره گیری از علم ژئوشیمی رسوبات است هدف تحقیق تعیین شدت آلودگی و استاندارد منطقه ای تالاب هورالعظیم با بررسی سه شاخص ژئوشیمیایی مولر، پل و فاکتور تجمع است. مواد و روش ها: نمونه برداری در سال ۱۳۹۸ در ده ایستگاه انجام گرفت. در مجموع ۱۰۰ نمونه به طور کامل هضم گردید و غلظت عناصر مشخص گردید. جهت هضم نمونه ها از روش هضم کامل استفاده شد و در نهایت، نمونه ها مورد آنالیز شیمیایی سه مرحله ای قرار گرفتند. بدین ترتیب هر یک از عناصر در چند مرحله متوالی و با استفاده از مواد شیمیایی مختلف، تفکیک شده اند. یافته ها: میانگین غلظت رسوبات سطحی تالاب هورالعظیم عناصر روی، نیکل، وانادیوم، سرب، کبالت، مس، کلسیم، منگنز، آلومینیوم و آهن در ده ایستگاه مورد بررسی قرار گرفت که به ترتیب ذیل می باشد: ۲۳/۸۸, ۹۴/۹۹, ۸۳/۹۹, ۰۴/۱۷, ۶۱/۲۱, ۹۱/۲۰, ۳۲/۷, ۹۹/۳۳۷, ۲۸/۱, ۲۸/۱ mg/kg بنابراین بیشترین غلظت به ترتیب مربوط به عناصر منگنز، نیکل، وانادیوم، روی، کبالت، مس و سرب است. نتایج حاصل از شاخص مولر نشان داد که تالاب به هیچ کدام از عناصر آلوده نیست. اما نتایج حاصل از شاخص پل و فاکتور تجمع، روند مختلف آلودگی را نشان داد. بحث و نتیجه گیری: مطابق شاخص ژئوشیمی مولر منطقه مورد مطالعه فاقد آلودگی بود. شاخص ژئوشیمی پل نشان داد که منطقه از نظر عناصر بررسی شده بدون آلودگی تا آلودگی کم است و شاخص فاکتور تجمع، غنی سازی اندک تا تقریبا شدیدی را برای عناصر نشان داد. با توجه به استقرار چاه های نفتی در نزدیکی ایستگاه های مورد مطالعه، خشک شدن تالاب و از بین رفتن جانوران و گیاهان منطقه نتیجه گیری شد که شاخص مولر و پل برای این منطقه مناسب نبوده و شاخص فاکتور تجمع به دلایل ذکر شده صحیح تر و منطقی تر به نظر می رسد و منطقه آلودگی زیادی دارد.

کلیدواژه ها:

تالاب هورالعظیم ، ژئوشیمی رسوبات ، شاخص شدت آلودگی ، فلزات سنگین.