موسیقی، هویت و جهانی شدن در بندرعباس: مطالعه ای بین رشته ای درباره فرهنگ پذیری در گروه های موسیقی هیبریدی

بندرعباس، به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، همواره به عنوان یکی از مهم ترین بنادر ایران، محل تبادل فرهنگی و تجاری میان بومیان و مهاجران مختلف از کشورهای آفریقا، هند، پرتغال و اسپانیا بوده است. این تعاملات، منشا شکل گیری فرهنگ پذیری موسیقایی در منطقه شده اند. پژوهش حاضر روند فرهنگ پذیری موسیقایی در بندرعباس و تاثیر آن در خلق گونه های هیبریدی یا دورگه را با تمرکز بر گروه هایی چون لیوا، مامبولیوا، داماهی، جالبوت و گارگپ بررسی کرده است. این گروه ها با بهره گیری از سازهای غیر ایرانی مانند درامز و گیتار و ترکیب آن ها با ریتم های موسیقی محلی، آثاری نوآورانه خلق کرده اند که افزون بر حفظ هویت بومی، قابلیت ارائه در سطح بین المللی یافته اند. موسیقی این گروه ها در دهه ۱۳۹۰ ه.ش. به بخشی از جریان اصلی موسیقی مردم پسند ایران تبدیل شد. این پژوهش به شیوه تحلیل کیفی و با مرور پیشینه تاریخی و مصاحبه با هنرمندان بومی و مشاهده فعالیت های موسیقایی انجام شده است. تحلیل روند شکل گیری موسیقی هیبریدی در بندرعباس، از دهه های ابتدایی قرن بیستم تا امروز، نشان دهنده آن است که موسیقی در این منطقه صرفا یک پدیده زیبایی شناختی نبوده، بلکه به عنوان ابزاری برای بروز هویت فردی و جمعی عمل کرده است. موسیقی هیبریدی بندرعباس، از «جوتی سفید» غلامعلی توسلی تا «دیوانه» داماهی، فرایند مداوم تغییر است. این گونه نشان می دهد که هویت هرمزگانی نه یک میراث ایستا برای حفاظت در موزه، بلکه یک روند پویا  است که در تلاقی ریتم های آفریقایی و رگی، فواصل عربی و جز، سازبندی غربی و گویش بومی، مدام خود را بازسازی می کند. نتایج نشان می دهد که موسیقی هیبریدی بندرعباس با بهره گیری از ظرفیت ریتم بومی و پیوند با سبک های جهانی مانند جز و رگی، توانسته است هویتی بسازد که در آن، محلی بودن مانعی برای جهانی شدن نیست.

کلیدواژه ها:

موسیقی بندرعباس ، موسیقی هیبریدی ، فرهنگ پذیری ، موسیقی مردم پسند ، گروه های موسیقی