بازخوانی زیبایی شناسی چندحسی در هنر معاصر جهان اسلام؛ رویکردهای بدن مندانه، پسااستعماری و پدیدارشناسانه به امر ناملموس

این پژوهش با هدف بازخوانی زیبایی شناسی چندحسی در هنر معاصر جهان اسلام، به بررسی نقش حس های غیر بصری (صدا، لامسه، بویایی، چشایی) در خلق معنا و تجربه هنری می پردازد. تاریخ نگاری سنتی هنر اسلامی عمدتا تحت سلطه نگاه بصری شکل گرفته و نسبت به بدن مندی، تجربه حسی و امر ناملموس بی توجه بوده است. این مقاله می کوشد با بهره گیری از رویکردهای پسااستعماری، بدن مندانه و پدیدارشناسانه، راهی برای تحلیل تجربه حسی در هنر معاصر مسلمانان بگشاید؛ جایی که هنرمندان با عبور از رسانه های صرفا بصری، به بازآفرینی الگوهای زیبایی شناختی چندحسی در بسترهای فرهنگی، آیینی و دیجیتال می پردازند. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی آثار هنرمندان معاصر منتخب از کشورهای اسلامی است. فرضیه اصلی پژوهش آن است که هنر چندحسی، نه تنها راهی برای بازتعریف تجربه زیبایی شناختی اسلامی در عصر معاصر است، بلکه به مثابه شکلی از مقاومت فرهنگی در برابر روایت های تک حسی و مدرنیستی عمل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهند که بدن مندی و حس های فراموش شده، در تعامل با فناوری های نوین و حافظه تاریخی، بستری را برای بازسازی امر ناملموس فراهم می آورند. در این چارچوب، مفاهیمی چون «سفر حسی»، «آئورا درک پذیر»، و «زیبایی شناسی لمسی» به عنوان ابزارهای مفهومی جدید، افق هایی نو برای مطالعات هنر اسلامی معاصر می گشایند و هنر را به میدانی برای احضار دوباره صداهای سرکوب شده حافظه جمعی بدل می سازند.

کلیدواژه ها:

زیبایی شناسی چندحسی ، هنر معاصر جهان اسلام ، بدن مندی ، پسااستعمارگرایی ، امر ناملموس