بازخوانی روان شناختی شخصیت های نمایشنامه «بیرون، پشت در» با تاکید بر مولفه های شش گانه روان شناسی فردی آدلر

نمایشنامه «بیرون، پشت در» اثر وولفگانگ بورشرت، از شاخص ترین آثار ادبیات نمایشی پس از جنگ جهانی دوم، مسئله بازگشت انسان جنگ زده به جهانی بیگانه و طردکننده را محور قرار می دهد و پیامدهای روانی و اجتماعی جنگ را در وضعیت بکمان بازنمایی می کند. در این اثر، ناتوانی جامعه در درک و بازپذیری بکمان، بحران هویت، انزوا و گسست او از اجتماع را تشدید می کند. پژوهش حاضر می کوشد شخصیت های این نمایشنامه را بر پایه مولفه های شش گانه روان شناسی فردی آلفرد آدلر تحلیل کند. این پژوهش با تکیه بر روان شناسی فردی آلفرد آدلر، چگونگی بازنمایی بحران روانی انسان پساجنگ را بر اساس احساس حقارت، تلاش برای برتری، علاقه اجتماعی، شیوه زندگی، غایت مندی رفتار و من خلاق تبیین می کند. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی تحلیلی است. داده ها با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسنادی و از طریق استخراج و تحلیل شواهد متنی گردآوری و با رویکردی کیفی و تفسیری بر پایه مولفه های یادشده تحلیل شده اند. شخصیت بکمان نمود فشرده انسانی است که در پی جنگ، دچار تشدید احساس حقارت، فروپاشی هدف های خیالی، زوال علاقه اجتماعی و اختلال در شیوه زندگی شده است. تلاش او برای بازیابی کرامت و مسولیت اخلاقی در برابر طرد اجتماعی، احساس گناه و شیوه دفاعی و انکارگر دیگر شخصیت ها ناکام می ماند و من خلاق او را تضعیف می کند. یافته ها نشان می دهد این مولفه ها به صورت زنجیره ای، فروپاشی روانی و اجتماعی بکمان را تشدید می کنند. «بیرون، پشت در» جنگ را نه فقط عامل ویرانی بیرونی، بلکه منشا فروپاشی درونی انسان معرفی می کند. بحران بکمان نشانه ناتوانی جامعه پساجنگ در بازپذیری انسان آسیب دیده است؛ جامعه ای که با طرد، انکار و بی اعتنایی، خشونت جنگ را در شکلی اجتماعی و روانی تداوم می بخشد. الگوی آدلری نیز می تواند برای تحلیل شخصیت های آسیب دیده دیگر نمایشنامه های پساجنگ به کار رود.

کلیدواژه ها:

تحلیل شخصیت ، بیرون پشت در ، وولفگانگ بورشرت ، درام جنگی ، آلفرد آدلر