مطالعه نقش سواد رسانه ای در تحقق تربیت تمام ساحتی در نظام آموزشی ایران

گسترش رسانه های دیجیتال، محیط تربیتی دانش آموزان را دگرگون کرده است. با این حال، سواد رسانه ای در نظام آموزشی غالبا به مهارت های فنی یا رویکردهای محافظتی محدود شده و ظرفیت آن در تحقق تربیت تمام ساحتی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ازاین رو، پرسش اصلی پژوهش آن است که سواد رسانه ای از چه مسیرهایی می تواند در تحقق تربیت تمام ساحتی نقش آفرین باشد؟ هدف پژوهش حاضر، تبیین نسبت مفهومی و تربیتی میان سواد رسانه ای و تربیت تمام ساحتی و بررسی ظرفیت های سواد رسانه ای برای ایفای نقش به عنوان بستری در تحقق اهداف تربیتی نظام آموزشی ایران است. همچنین پژوهش می کوشد با عبور از تلقی مهارت محور و محافظتی، جایگاه سواد رسانه ای را به عنوان شایستگی ای میان ساحتی در فرایند تربیت بازتعریف کند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مطالعه ی اسنادی و کتابخانه ای و بررسی منابع علمی مرتبط با سواد رسانه ای، تربیت تمام ساحتی و اسناد تحولی نظام آموزش وپرورش گردآوری شده و با استفاده از تحلیل مفهومی و استنتاج نظری مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان داد که سواد رسانه ای به یک ساحت خاص محدود نمی شود، بلکه از طریق چهار سازوکار اصلی تفکر انتقادی، مسولیت اخلاقی، مشارکت اجتماعی و تولید خلاقانه، با ساحت های مختلف تربیت پیوند برقرار می کند. همچنین روشن شد که رویکردهای محافظتی و مهارت محور فقط بخشی از کارکردهای سواد رسانه ای را پوشش می دهند و برای تحقق ظرفیت کامل آن کافی نیستند. سواد رسانه ای زمانی می تواند در تحقق تربیت تمام ساحتی نقش موثر داشته باشد که به عنوان شایستگی ای میان ساحتی در منطق برنامه های تربیتی ادغام شود. در این صورت، دانش آموز از مصرف کننده منفعل رسانه به کنشگری آگاه، مسول و خلاق تبدیل می شود و امکان پیوند میان ساحت های شش گانه تربیت فراهم می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش ، سواد رسانه ، تعلیم و تربیت ، تربیت تمام ساحتی