ساخت و بررسی ویژگی های روان سنجی آزمون ارزیابی درک زبان مجاز فارسی (P-RFLT) در بزرگسالان سالم

هدف زبان مجاز یکی از مولفه های اساسی توانایی های زبانی–شناختی است که نقش مهمی در درک معانی غیرمستقیم، تفکر انتزاعی و تعاملات ارتباطی روزمره ایفا می کند و به توانایی فرد در تفسیر معانی ضمنی بستگی دارد و به بافت زبانی وابسته است. درک زبان مجاز مستلزم مهارت های پیشرفته زبانی شناختی است. در زبان فارسی ابزاری که بتواند به صورت جامع مولفه های زبان مجاز را ارزیابی کند، وجود ندارد؛ لذا هدف از این مطالعه ساخت آزمون درک زبان مجاز فارسی (P-RFLT) و بررسی ویژگی های روان سنجی آن در بزرگسالان سالم فارسی زبان بود. روش بررسی این مطالعه یک پژوهش روش شناختی بود که به صورت مقطعی در فاصله زمانی ۱۴۰۳–۱۴۰۲ انجام شد. گویه های آزمون بر اساس چارچوب های نظری زبان مجاز در زبان شناسی شناختی و کاربردشناسی طراحی و چهار مولفه استعاره، اصطلاح، ضرب المثل و تشبیه در نظر گرفته شد. روایی صوری و محتوایی آزمون توسط گروهی از متخصصان زبان شناسی بررسی شد. پس از تعیین گویه ها و اجرای پایلوت، نسخه نهایی آزمون بر روی ۳۳۷ فرد بزرگسال سالم فارسی زبان در بازه سنی ۲۵ تا ۶۵ سال اجرا گردید.  یافته ها نتایج پژوهش نشان داد گویه های چهار مولفه آزمون درک زبان مجاز فارسی از روایی صوری و محتوایی مناسبی برخوردار بودند. روایی سازه آزمون از طریق تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) تایید شد و مقادیر KMO و بارهای عاملی نشان دهنده اندازه گیری مستقل هر مولفه و توانایی تمایزدهی آزمودنی ها بود. پایایی آزمون نیز از دو جنبه بررسی شد؛ همسانی درونی با ضریب آلفای کرونباخ بین ۰/۷۵ تا ۰/۸۰ و پایایی بازآزمون با شاخص ضریب همبستگی درون طبقه ای (ICC) بین ۰/۷۱ تا ۰/۸۱ نشان داد ابزار از انسجام و ثبات قابل قبول برخوردار است. نتیجه گیری آزمون درک زبان مجاز فارسی از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است و می تواند به عنوان ابزاری معتبر و کاربردی در ارزیابی های بالینی، توانبخشی شناختی و پژوهش های زبان و شناخت مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Figurative language ، Psychometrics ، Adults ، Persian ، زبان مجاز ، روان سنجی ، بزرگسالان ، فارسی