بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی ابزار «خودکارآمدی دانشگاه واشنگتن» در بزرگسالان دارای معلولیت جسمی-حرکتی

هدف خودکارآمدی یکی از سازه های کلیدی در توان بخشی افراد دارای معلولیت است و نقش مهمی در سازگاری با ناتوانی دارد. بااین حال، ابزارهای موجود در ایران عمدتا به بررسی کارآمدی عمومی پرداخته و جنبه های اختصاصی خودکارآمدی مرتبط با مدیریت معلولیت را نمی سنجند. هدف پژوهش حاضر، ترجمه و بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی پرسش نامه خودکارآمدی دانشگاه واشنگتن (UW-SES) بود. روش بررسی این مطالعه از نوع روش شناختی (روان سنجی) و مقطعی بود. ابتدا پرسش نامه UW-SES به روش استاندارد ترجمه و بازترجمه شد. سپس نسخه نهایی شده فارسی پس از اخذ رضایت آگاهانه، بر روی ۲۳۰ نفر از بزرگسالان دارای معلولیت جسمی-حرکتی تهران (شامل بیماران مبتلا به ام اس، ضایعه نخاعی و سایر معلولیت های جسمی-حرکتی) اجرا شد. روایی محتوایی ابزار با استفاده از شاخص های نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) بررسی گردید. روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تاییدی با استفاده از نرم افزار AMOS ارزیابی شد و پایایی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ، تحلیل همبستگی گویه–نمره کل و همچنین آزمون–بازآزمون با محاسبه ضریب همبستگی درون کلاسی (ICC) مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نتایج نشان داد باتوجه به نظر متخصصان، پرسش نامه UW-SES از روایی محتوایی بسیار مطلوبی برخوردار است (CVR=۰/۹۹, CVI=۰/۹۵). تحلیل عاملی تاییدی پس از اصلاح مدل، برازش قابل قبولی را نشان داد (X۲/df=۲/۷۷, RMSEA=۰/۰۸۸, CFI=۰/۹۳۲) و بیانگر آن است که ساختار عاملی پرسش نامه UW-SES با داده های حاصل از نمونه ایرانی انطباق مناسبی دارد. آلفای کرونباخ به دست آمده موید همسانی درونی بسیار عالی ابزار بود (۹۴۳/۰=α) و ضرایب همبستگی اصلاح شده گویه ها با نمره کل در دامنه قابل قبول قرار داشت. همچنین نتایج نشان داد پایایی آزمون–بازآزمون نشان دهنده ثبات زمانی بسیار بالا است (۰/۹۷=ICC). نتیجه گیری یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد نسخه فارسی پرسش نامه خودکارآمدی دانشگاه واشنگتن (UW-SES) ابزاری معتبر و پایا برای سنجش خودکارآمدی در بزرگسالان دارای معلولیت جسمی-حرکتی در ایران است. این ابزار می تواند در محیط های بالینی و پژوهشی به منظور ارزیابی خودکارآمدی و برنامه ریزی مداخلات توان بخشی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Self-efficacy ، Physical disability ، Validity ، Reliability ، خودکارآمدی ، معلولیت جسمی–حرکتی ، روایی ، پایایی