ارزیابی استرس ناشی از محیط دندانپزشکی و عوامل مرتبط با آن در میان دانشجویان دندانپزشکی: یک مطالعه مقطعی

مقدمه: تحصیل در رشته دندانپزشکی با حجم بالای فعالیت های آموزشی و مسئولیت های بالینی همراه است که می تواند دانشجویان را در معرض سطوح قابل توجهی از استرس روان شناختی قرار دهد. این مطالعه با هدف بررسی میزان استرس محیط دندانپزشکی و عوامل مرتبط با آن در میان دانشجویان بالینی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی البرز در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی ۱۱۷ دانشجوی سال پنجم و ششم (از ترم نهم به بعد) دانشکده دندانپزشکی البرز انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه استرس محیط دندانپزشکی (Dental Environment Stress; DES) که دارای روایی و پایایی تاییدشده بوده و شامل ۳۲ سوال در ۶ حیطه شامل عملکرد تحصیلی (۷ گویه)، درمان بیماران (۴ گویه)، باورهای درونی (۴ گویه)، عوامل دانشگاهی (۲ گویه)، آموزش بالینی (۱۱ گویه) و سایر موارد (۴ گویه) بود، جمع آوری شدند. دامنه نمرات کل پرسشنامه از ۳۲ تا ۱۲۸ متغیر بود و برای استانداردسازی در مقیاس ۴ درجه ای (۱ تا ۴) تبدیل شد؛ به طوری که نمرات بالاتر، نشان دهنده استرس بیشتر بودند. داده ها با استفاده از آزمون های آماری من ویتنی، کروسکال–والیس و ضریب همبستگی رتبه ای اسپیرمن، با سطح معناداری ۰۵/۰ تحلیل شدند.یافته ها: از مجموع ۱۱۷ دانشجوی واجد شرایط، ۹۳ نفر در مطالعه شرکت کردند (نرخ پاسخ دهی: ۴۹/۷۹%). میانگین سنی دانشجویان شرکت کننده ۲/۴±۲۵ سال بود که ۴۵ نفر (۴/۴۸%)، مذکر بودند. میانگین استرس دانشجویان ۵۷/۰±۴۵/۲ به دست آمد که نشان دهنده سطح متوسطی از استرس بود. بین میزان استرس با جنس (۰۰۱/۰p=)، سن (۰۱۹/۰p=)، ترم تحصیلی (۰۰۷/۰p=)، وضعیت اقتصادی (۰۳۹/۰p=) و محل سکونت (۰۰۵/۰p=) ارتباط معناداری وجود داشت، به طوری که دانشجویان دختر، دانشجویان ترم های بالاتر، با وضعیت اقتصادی ضعیف تر و دانشجویانی که به تنهایی زندگی می کردند، استرس بیشتری را گزارش کردند. در تحلیل چندمتغیره، سن، جنس، محل سکونت و وضعیت اقتصادی همچنان به طور مستقل با استرس مرتبط بودند، در حالی که پس از تعدیل اثر سایر عوامل، ترم تحصیلی دیگر ارتباط معناداری با استرس نشان نداد (۵۵/۰(p=. همچنین بین استرس و معدل کل، علاقه مندی به رشته تحصیلی و وضعیت تاهل ارتباط معناداری مشاهده نشد (۰۵/۰˃p).نتیجه گیری: دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی البرز سطح متوسطی از استرس محیط دندانپزشکی را در بازه زمانی مطالعه تجربه کردند که عمدتا ناشی از نگرانی درباره کار با بیماران مبتلا به بیماری های عفونی، زمان ناکافی بین امتحانات و مسئولیت های مالی بود. جنس، سن، وضعیت اقتصادی و محل سکونت، پیش بینی کننده های مستقل استرس بودند، در حالی که اثر ترم تحصیلی پس از تعدیل با سن توضیح داده شد. علاقه مندی به رشته تحصیلی و وضعیت تاهل ارتباطی با میزان استرس نشان ندادند. این یافته ها بر ضرورت اجرای مداخلات هدفمند در سطح دانشگاه، برای شناسایی و کاهش عوامل استرس زا، به ویژه در میان دانشجویان دختر، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

دانشجویان دندان پزشکی ، استرس ، محیط دندانپزشکی ، آموزش بالینی