بهینه سازی، تحلیل حساسیت و ارزیابی پتانسیل گرمایش جهانی سامانه تولید کلزا در شهرستان مهران

استفاده موثر و کارآمد از انرژی در سامانه های تولید محصولات کشاورزی یکی از ارکان اساسی دستیابی به کشاورزی پایدار و کاهش پیامدهای زیست محیطی محسوب می شود. هدف از این پژوهش، تحلیل مصرف انرژی، تحلیل حساسیت، بهینه سازی نهاده ها و بررسی آلایندگی های زیست محیطی سامانه تولید کلزا در شهرستان مهران بود. داده های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسش نامه و مصاحبه حضوری با کشاورزان منطقه جمع آوری شد و مقادیر نهاده ها و ستانده ها به معادل انرژی تبدیل گردید. شاخص های انرژی شامل کارایی، بهره وری، شدت و انرژی خالص محاسبه شد، نتایج نشان داد کارایی و بهره وری انرژی به ترتیب برابر با ۰۹/۱ و ۰۴/۰ کیلوگرم بر مگاژول است. نتایج تحلیل حساسیت با استفاده از تابع تولید کاب–داگلاس نشان داد نهاده های ماشین آلات، سوخت دیزل، کود فسفر، آب آبیاری، سموم شیمیایی و بذر بر عملکرد محصول تاثیر مثبت و نهاده های نیروی انسانی، کود نیتروژن و الکتریسیته تاثیر منفی دارند. نتایج تحلیل پوششی داده ها (DEA)  در شرایط بازگشت به مقیاس ثابت و متغیر نشان داد میانگین کارایی فنی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس به ترتیب ۴۵/۸۷، ۲۳/۹۶ و ۷۵/۹۰ درصد است که بیانگر وجود ناکارایی فنی و مقیاس در بخش قابل توجهی از مزارع می باشد. همچنین مصرف نهاده­های سوخت دیزل با ۲۴/۱۶۰۵ مگاژول در هکتار بیشترین و کود فسفر با ۱۱/۱۳ مگاژول در هکتار کمترین میزان مازاد مصرف را جهت بهینه سازی نهاده ها به خود اختصاص داده اند. بررسی انتشار گازهای گلخانه ای نشان داد مصرف الکتریسیته و سوخت دیزل به ترتیب در شرایط مرسوم ۲۱/۴۷۴۹ و ۱۶/۷۰۶ کیلوگرم معادل دی اکسیدکربن در هکتار بوده که پس از بهینه سازی مصرف نهاده ها این مقادیر به ترتیب به ۴۴/۴۳۹۲ و ۲۵/۵۸۸ کیلوگرم معادل دی اکسیدکربن در هکتار کاهش یافت. نتایج نشان می دهد بهینه سازی مصرف نهاده ها علاوه بر بهبود کارایی انرژی و اقتصادی، نقش موثری در کاهش آلایندگی های زیست محیطی و پتانسیل گرمایش جهانی سامانه تولید کلزا دارد.

کلیدواژه ها:

انرژی ، بهره وری ، ذرت دانه ای ، کارایی