تحلیل ژئوپلیتیکی منازعه منطقه مرزی دیورند در مقیاس ملی ؛ با تاکید بر پیامدهای ژئواکونومیک ، ژئواستراتژیک وژئوکالچری

منطقه مرزی دیورند میان افغانستان و پاکستان، بیش از یک قرن است که متاثر از یک مرز تحمیلی تبدیل به گره ژئوپلیتیکی با پیامدهای ژئواکونومیک، ژئواستراتژیک و ژئوکالچری در جنوب آسیا و آسیای مرکزی شده است. افغانستان با تاکید بر دلایل تاریخی و فرهنگی بر تابعیت مناطق پشتون نشین، و پاکستان با تمرکز بر دلیل قانونی و به جهت کنترل قومی سیاسی، دو روایت متضاد ارائه می دهند که موجب تنش مستمر بین دو کشور شده است. منطقه مرزی دیورند علاوه بر اهمیت امنیتی، به عنوان مرکز شبکه های ترانزیتی و پروژه های انرژی و پیوندهای فرهنگی پشتون ها، نقش حیاتی در توازن قدرت منطقه ای دارد. پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسنادی و با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای اسنادی و گفتمان ژئوپلیتیکی به انجام رسیده است. هدف از آن، تبیین ابعاد ژئوپلیتیکی مناقشه افغانستان و پاکستان بر سر خط مرزی دیورند و پیامدهای ژئوپلیتیکی ناشی از آن است. یافته های پژوهش نشان می دهد که بی ثباتی در دیورند، از سطح محلی تا منطقه ای، اثرات در هم تنیده ای بر مسیرهای ترانزیتی، سیاست های امنیتی و گفتمان فرهنگی و ایدئولوژیکی دارد و با وجود تمرکز پژوهش بر سطح ملی، نقش برخی بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای در قالب زمینه ژئوپلیتیکی پیرامونی منطقه مرزی دیورند به صورت محدود و غیرمستقیم قابل طرح است. منازعه مرزی دیورند، با ماهیت ژئوپلیتیکی خود، پیامدهای ژئواکونومی و ژئوکالچری ایجاد کرده است که چارچوب ژئو استراتژیک منطقه را شکل می دهد.

کلیدواژه ها:

منطقه دیورند ، جنوب آسیا ، ژئوپلیتیک ، ژئواکونومیک ، افغانستان ، پاکستان