بررسی تطبیقی تابوت عهد و شخینا در عهد عتیق با تفسیر تابوت و سکینه در قرآن کریم

در متون دینی یهود بویژه در عهد عتیق، به کرات از شیء مرموز و مقدسی به نام تابوت عهد یاد شده که از سویی به دلیل وجوه کارکردی متعدد و از دیگر سو به علت پیوند ژرف آن با حضور الهی موسوم به شخینا اهمیت و حرمت داشته است؛ تابوت عهد بنا بر فرمان یهوه و توسط موسی (ع) ساخته شد و یهوه در تارک کوه سینا بر روی دو لوح سنگی فرامین ده گانه خویش را نگاشت و فرمان داد تا آن ها را در داخل تابوت قرار دهند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نسبت میان مفهوم «تابوت عهد» و «شخینا» در عهد عتیق با «تابوت» و «سکینه» در قرآن کریم و تفاسیر اسلامی، به منظور تبیین وجوه اشتراک و افتراق این دو مفهوم بنیادین در دو سنت دینی توحیدی است. روش پژوهش، تطبیقی-تحلیلی است. از مهم ترین یافته های پژوهش این است که در قرآن کریم، برخلاف عهد عتیق، از منشا و علت پیدایش تابوت عهد سخنی به میان نیامده است و تنها در یک آیه از سوره بقره به این شیء قدسی اشاره شده است. همانند عهد عتیق که تابوت عهد با شخینا پیوند دارد و به نوعی قرارگاه حضور الهی پنداشته می شود، در قرآن کریم نیز به صراحت به ارتباط سکینه با تابوت اشاره شده است، با این تفاوت اساسی که سکینه مطرح در قرآن، عمدتا ناظر بر وقار و آرامشی است که خداوند در لحظه های دشوار کارزار بر موسی (ع)، نبی مکرم (ص) و مومنان فرو فرستاده و تجلی جلالی و هیبت آمیز خداست.

کلیدواژه ها:

تابوت عهد ، شخینا ، سکینه ، حضور الهی ، عهد عتیق ، قرآن کریم