تحلیل تطبیقی مفهوم و کارکرد مدارا در قرآن و عهدین

مدارا و تساهل از مفاهیم بنیادینی هستند که در تعاملات فردی، اجتماعی و بین المللی نقشی تعیین کننده دارند. در پرتو رشد افراط گرایی دینی، خشونت های مذهبی و گسترش گفتمان های انحصارطلبانه، بازخوانی آموزه های اصیل ادیان در باب مدارا اهمیت دوچندان یافته است. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی مفهوم، مبانی نظری، مصادیق تاریخی و کارکرد مدارا در دو دین بزرگ توحیدی اسلام و مسیحیت می پردازد. هدف پژوهش، پاسخ به این پرسش است که مدارا در این دو دین چه جایگاهی دارد، چه مبانی ای آن را پشتیبانی می کند، و چه مشابهت ها و تفاوت هایی در نحوه فهم و اجرای آن وجود دارد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای متون مقدس (قرآن، عهدجدید)، شروح معتبر (تفاسیر اسلامی، سنت کلیسایی)، و مطالعات معاصر در حوزه الهیات تطبیقی است. یافته ها نشان می دهد که مدارا در هر دو دین نه تنها توصیه ای اخلاقی، بلکه مفهومی دارای پشتوانه الهیاتی و انسان شناختی است. در اسلام، مدارا ریشه در عدالت و حرمت اختیار انسان دارد و در قالب آیات «لا اکراه فی الدین» و سیره پیامبر اسلام جلوه گر است. در مسیحیت، این اصل بر پایه آموزه محبت الهی و شمول فیض الهی استوار است، به ویژه در سخنان حضرت مسیح (ع) درباره محبت به دشمنان. با این حال، در تطبیق آموزه ها با عملکرد تاریخی و اجتماعی، تفاوت هایی مشاهده می شود که ناشی از بافت فرهنگی، ساختار حقوقی، و اهداف اجتماعی هر دین است. نتیجه این که با وجود اختلاف در جزئیات، اصل مدارا ظرفیت آن را دارد که به عنوان ارزش مشترک دینی، زمینه ساز تعامل میان ادیانی، کاهش منازعات و توسعه فرهنگ صلح گردد.

کلیدواژه ها:

مدارا ، اسلام ، مسیحیت ، قرآن ، انجیل ، گفتگوی بین ادیانی ، الهیات تطبیقی