الهیات نماد: تحلیل حکمی ودانته در بیان نمادهای کیهانی هنر هندو

پژوهش حاضر با رویکردی حکمی، اسطوره شناختی و نمادشناختی، به تحلیل نمادهای کیهانی در هنر هندو، با تاکید بر ماندالا و نیلوفر آبی (پدمه)، بر پایه آموزه های مکتب ادوایته ودانته می پردازد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین چگونگی تجلی مفاهیم بنیادین ودانته، از جمله برهمن، آتمن، مایا و موکشه، در ساختارهای نمادین هنر هندو است. تحلیل پژوهش با اتکا به فلسفه ادوایته ودانته، دیدگاه حکمی آناندا کوماراسوامی درباره هنر سنتی، مفهوم «هیروفانی» (تجلی امر قدسی) در اندیشه میرچا الیاده، تحلیل کهن الگویی ماندالا در روان شناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ، نظریه سفر قهرمان جوزف کمبل و رویکرد سنت گرایانه رنه گنون انجام شده است. این پژوهش با روش کیفی، تحلیلی- تفسیری و بر پایه مطالعه اسنادی انجام شده و داده های آن از متون ودانته ای، منابع معتبر هنر و فلسفه هندو و نمونه هایی از معماری، شمایل نگاری و آثار هنری هندو گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که ماندالا و نیلوفر آبی صرفا عناصر تزیینی نیستند، بلکه صورت های نمادینی اند که مفاهیم متافیزیکی ادوایته ودانته را در زبان هنر متجلی می سازند. ماندالا با بازنمایی مرکز کیهانی، نمادی از نسبت آتمن و برهمن و تجربه وحدت معنوی است و نیلوفر آبی نیز با دلالت بر پاکی، تعالی و رهایی از مایا، مسیر دستیابی به موکشه را بازنمایی می کند. نتایج پژوهش نشان می دهد که نمادهای کیهانی هنر هندو، در پرتو حکمت ودانته و فلسفه هنر سنتی، کارکردی فراتر از زیبایی شناسی داشته و به منزله ابزارهایی برای تجلی امر قدسی و انتقال مفاهیم بنیادین متافیزیکی در تجربه دینی و هنری عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

ادوایته ودانته ، نمادهای کیهانی ، ماندالا ، نیلوفر آبی (پدمه) ، هنر هندو