پیش نمایی خشکسالی های هواشناسی و هیدرولوژیکی با استفاده از LARS-WG و HEC-HMS در غرب حوضه آبخیز دریاچه ارومیه

خشکسالی در مناطق نیمه خشک تاثیر گسترده بر منابع آب، اکوسیستم و جوامع دارد. این مطالعه به پیش نمایی خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی در غرب حوضه آبریز دریاچه ارومیه (از زولاچای تا زاب) با مدل های LARS-WG و HEC-HMS تحت سناریوی SSP۵-۸.۵ می پردازد. شاخص های SPI و SPEI برای خشکسالی هواشناسی و SSI و SDI برای خشکسالی هیدرولوژیکی محاسبه شدند. داده های بارش و دبی روزانه از ۲۰ ایستگاه در دوره پایه (۱۹۸۳-۲۰۲۲) و دوره های آینده نزدیک (۲۰۲۲-۲۰۶۱) و دور (۲۰۶۱-۲۱۰۰) تحلیل شدند.نتایج افزایش فراوانی و شدت خشکسالی هیدرولوژیکی از دهه ۲۰۰۰ به بعد را نشان می دهد. تفاوت بین شاخص های هواشناسی و هیدرولوژیکی نقش عوامل انسانی مانند برداشت بی رویه آب را برجسته می سازد. پیش نمایی اقلیمی با LARS-WG حاکی از افزایش دما بین ۶/۱ تا ۲/۴ درجه سلسیوس و کاهش بارش به طور متوسط بین ۹/۲ تا ۳/۳ درصد است. نتایج HEC-HMS نیز کاهش رواناب سطحی در آینده نزدیک (۱/۸ درصد) و آینده دور (۲/۱۱ درصد) نسبت به دوره پایه را نشان داد. در دوره های آینده، آنومالی شدت خشکسالی در شاخص های هیدرولوژیکی (SSI و SDI) در ماه های گرم (خرداد تا مهر) بیشینه بوده و تا ۶/۱ واحد افزایش می یابد، در حالی که در شاخص های هواشناسیSPI و SPEI تشدید در پاییز مشاهده می شود. همچنین مدت خشکسالی در آینده دور تا ۳۵ ماه افزایش یافته است. این یافته ها بر لزوم سیاست گذاری پایدار منابع آب تاکید داشته و مبنایی برای مدیریت ریسک خشکسالی در حوضه فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، خشکسالی ، پیش نمایی ، رواناب ، دریاچه ارومیه