کارکردهای درخت خرما در مناطق جنوبی ایران: مورد مطالعه شهرستان جم و ریز در استان بوشهر

درخت خرما از جمله مقدس ترین و کهن ترین درختان برای انسان است و از جمله درختانی است که تمامی اجزاء آن کاربرد دارد. تحقیق حاضر با هدف دستیابی به کارکردهای مختلف درخت خرما صورت گرفته است. منطقه مورد مطالعه شهرستان جم و ریز در استان بوشهر است. در تحقیق حاضر برای جمع آوری اطلاعات از رویکرد کیفی و روش مردم نگاری استفاده شده است. تکنیک های جمع آوری داده ها نیز شامل مشاهده و مصاحبه عمیق استفاده است. همچنین محقق سالیان طولانی در میدان تحقیق زندگی کرده و آشنایی کامل با آن دارد. در این تحقیق گیاه مردم شناسانه، کاربرد درخت خرما در فرهنگ مردم جنوب ایران از غذا، صنایع دستی، مراسم، معماری، تفریح و فراغت، باورها و اعتقادات بازگو و توصیف شده است. یافته های پژوهشی حکایت از آن دارد که کارکردهای درخت خرما را با توجه به اجزای آن می توان در سه دسته تقسیم بندی کرد: ۱- برگ شامل: بافتن حصیر، سبد نان، کلاه، باد بزن،گونی خرما، جارو، دارویی، خوراک دام، تزیینی،آتش، سقف منازل و سبدان خرما، ۲- میوه (گل، میوه کال، رطب، خرما) شامل: خوراکی، دارویی، تفریحی، مشک آب، رب خرما و پنیر درخت خرما و ۳- تنه شامل: ساخت الاکلنگ، در سقف منازل، سوختی، ساخت طناب،پنیر درخت خرما و پرونگ( وسیله ای برای بالا رفتن از درخت خرما). درخت خرما از لحظه تولد با زندگی مردم این منطقه پیوند برقرار نموده و تا بعد از مرگ نیز همراه آنها است؛ که نمونه آن را می توان در بخشش باغ ها توسط بعضی از مردم این منطقه برای آمرزش و باقیات الصالحات دید. این درخت در شادی مردم و مراسم مقدسی مانند ازدواج وارد شده و همراه آنهاست و در مراسم سوگواری نیز آنها را همراهی می کنند. بنابراین این درخت پیوند ناگستنی ای با زندگی مردم این منطقه پیدا کرده است و به جزء جدانشدنی از زندگی مردم این منطقه تبدیل شده است و زندگی بدون آن برای این مردم ناآشناست.

کلیدواژه ها:

درخت خرما ، شهرستان جم ، استان بوشهر ، گیاه مردم شناسی ، بوم شناسی فرهنگی