ریزگردها در ایران: تحلیل چالش ها و ارائه راهکارهای مدیریتی

با گسترش جمعیت شهری و رشد بی­رویه صنایع در محدوده های شهری، شهرهای بزرگ با مشکل آلودگی محیط زیست و به خصوص آلودگی هوا مواجه­اند. در ایران نیز با توجه به روند رو به رشد صنعتی شدن کشور، این مشکل در سال­های اخیر نمود بیشتری پیدا کرده­است. مشکلی که با توجه به جنگ­های خاورمیانه و بمباران­های وسیع و نابسامانی­های متعاقب آن در عراق، عدم رسیدگی به آبخیزداری و اصول پیشگیری در کشورهای عربی منطقه و همچنین تشدید پدیده گرمایش جهانی و کاهش بارندگی­ها بروز نموده، انتشار ریزگردها در کشورهای منطقه خاورمیانه و از جمله ایران می­باشد. با توجه به مشکل جدید ریزگردها، ضرورت دارد که سازمان­های محیط زیستی به­عنوان متولیان این امر، آغازگر حرکت های منسجم در تدوین راهکارهای مدیریتی سیستماتیک و واقع گرایانه و نهادینه کردن آن از طریق مراجع قانونی باشند. در این مقاله، ابتدا به بررسی علل بروز و انتشار طوفان­های گرد و غباری و اهمیت اثرات آن بر وضعیت منطقه­ای و محیط­زیستی پرداخته شده است. سپس رویکرد­ها و ابزارهای مدیریت کیفیت هوا از جمله پایش و نمونه برداری ریزگردها، ابزار تصاویر ماهواره­ای (MODIS و EUMETSAT) و مدل­سازی عددی (کاربرد مدل­های HYSPLIT وSKIRON) مورد بحث قرار خواهد گرفت و در پایان رویکردهای اساسی کنترل فرسایش بادی و انتشار گرد و غبار همچون استفاده صحیح از زمین، حفظ رطوبت خاک، استقرار پوشش گیاهی و یا مصنوعی و ایجاد موانع در مسیر باد (بادشکن) بیان خواهد شد.

کلیدواژه ها:

ریزگردها ، مدیریت کیفیت هوا ، مدل سازی ، تصاویر ماهواره ای ، کنترل فرسایش بادی