طراحی و بهبود عملکرد خطوط اتوبوس تغدیه کننده سیستم مترو با استفاده از الگوریتم فراابتکاری:مطالعه موردی خط ۳ مترو تهران

حمل ونقل همگانی نقش کلیدی در توسعه پایدار شهری ایفا کرده و شامل شیوه های متنوعی است که در دو دسته انبوه بر و غیرانبوه بر تقسیم می شوند. بهینه سازی عملکرد و یکپارچگی این شیوه ها، به ویژه در طراحی شبکه های تغذیه کننده که خطوط اتوبوس را به شبکه های انبوه بر مانند مترو متصل می کنند، اهمیت ویژه ای داشته است. این پژوهش با هدف افزایش مطلوبیت و حجم استفاده کننده حمل ونقل همگانی انبوه بر و در خصوص محدوده مطالعاتی خطوط اتوبوس تغذیه کننده سه ایستگاه عبدل آباد، شهرک شریعتی و زمزم در خط ۳ متروی تهران انجام شده است. بمنظور شناسایی، تحلیل و بهبود زیر شبکه مورد مطالعه، الگوریتمی چهار مرحله ای مورد استفاده قرار گرفته است که ابتدا خطوط تغذیه کننده را شناسایی و سپس به دو شیوه ی بهبود یکسان در کل طول خط و بهبود محدود در ایستگاه های منتخب پیاده سازی می شود. سناریوهای تعریفی در نرم افزار شبیه ساز emme/۲ شبیه سازی و با چهار معیار کلیدی تعداد سفرهای تولیدشده با حمل ونقل همگانی، تعداد مسافرسوارشده خط ۳ مترو، نسبت سفرهای همگانی به تعداد ناوگان و نسبت مسافران مترو به تعداد ناوگان تحلیل و ارزیابی گردید. براساس نتایج حاصل شده کاهش سرفاصله زمانی خطوط تغذیه کننده به طور کلی باعث افزایش سفرهای حمل ونقل همگانی و مسافرسوارشده مترو می شود؛ اما در برخی موارد، خطوط اتوبوس به رقیب مترو تبدیل شده و لزوما به افزایش کاربران مترو منجر نشده است. سناریوهایی که شامل خطوط تغذیه کننده توقف محدود بوده، بیشترین اثربخشی را در افزایش استفاده همزمان از مترو و دیگرگونه های حمل ونقل همگانی نشان داده اند. افزایش ناوگان شبکه تغذیه کننده بدون تخصیص مسیر ویژه بدان منجر به افزایش تراکم ترافیکی و کاهش سطح سرویس می گردد. این پژوهش در بخش سیاست گذاری بر اهمیت تعیین هدف گذاری و وزن دهی مناسب معیارها در انتخاب بهینه سناریوها تاکید داشته و می تواند راهنمایی برای بهبود سرویس خطوط تغذیه کننده و ارتقای یکپارچگی شبکه حمل ونقل عمومی شهری باشد.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل همگانی ، یکپارچگی شبکه ، شبکه تغذیه کننده ، خطوط انبوه بر همگانی