واکاوی ا ژدها کشی در نگارگری صفوی» (نمونه موردی شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس)

اژدهاکشی یکی از آیین های اساطیری بوده که نبردی میان ایزد با اهریمن است؛ بعد از آن که بشر از تاریخ اساطیری به تاریخ حماسی وارد می شود و ایزدان به شاهان و پهلوانان تبدیل می گردند، آیین اژدهاکشی نیز تجسمی از نبرد بین انسان و پیکره جانوری اژدها می شود. آیین اژدهاکشی در منظومه های حماسی مختلفی همچون شاهنامه فردوسی ذکر شده است. هنرمندان مکاتب مختلف نگارگری نیز به بازآفرینی اژدهاکشی در آثار خویش پرداخته اند. شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس مربوط به عصر صفوی بوده که به دلیل وضوح تصویری، منبع مناسبی برای پژوهش های بصری در حوزه اژدهاکشی است. در نسخه مزبور سه نگاره، نبرد انسان با اژدها را نشان می دهد. حال سوال این است که «هنرمند نگارگر شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس از چه تمهیدات بصری ایی برای نمایش آیین اژدهاکشی پهلوانان مختلف بهره برده است؟» فرض بر آن است که نگارگر شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس بر اساس منزلت پهلوانان در روایات مختلف، آیین اژدهاکشی را به شیوه ای متفاوت از یکدیگر نمایش داده است و برای این منظور از تمهیدات بصری و تجسمی بهره مند گشته است. هدف از پژوهش پیش رو بررسی بصری آیین اژدهاکشی در شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس بوده که به منظور واکاوی ارتباط عناصر تجسمی با منزلت پهلوانان اژدهاکش در اجرای آیین مزبور انجام شده است. پژوهش در حوزه یاد شده به مطالعات اسطوره شناسی مدد می رساند. ماهیت تحقیق پیش رو توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای است. نتایج تحقیق بر این نکته اذعان دارد که آیین اژدهاکشی با اهداف مختلف انجام شده و هدف ارتباط مستقیم با منزلت پهلوان داشته است

کلیدواژه ها:

اژدهاکشی ، شاهنامه فردوسی ، شاهنامه ۹۵۳ ه. پاریس ، رستم ، گشتاسب ، بهرام ، منزلت