شناسایی و واکاوی مولفه های هنری در صنعت مفرغ سازی لرستان باستان

مفرغ های لرستان برای متخصصان تاریخ هنر و باستان شناسی جایگاهی شناخته شده دارند. این آثار هنری، تلفیقی منحصربه فرد از انتزاع (با گرایش به اکسپرسیونیسم) و اصول فنی دقیق را به نمایش می گذارند. بررسی سیر تحول این صنعت، پیوند ناگسستنی هنر و صنعت در تمدن ایران را آشکار می سازد. به گونه ای که فراتر از بهره گیری از دانش فنی زمانه، هماهنگی عمیقی میان هنر و صنعت را پدیدار ساخته اند. این هماهنگی در فرم و کارکرد، تنوع طرح ها، نمادگرایی اساطیری، بیان رمزآلود مفاهیم دینی و تسلط بر ظرایف تکنیکی فلزکاری متجلی شده است. ظرافت مفرغ ها گواهی بر مهارت فوق العاده، تسلط فنی و نگرش زیبایی شناختی صنعتگران عصر خود است که از سوی بسیاری از پژوهندگان، به عنوان نماد هنر حقیقی ایران ارزیابی شده اند. بااین حال، برخی پژوهش ها خاستگاه این هنر را بیرون از مرزهای ایران جستجو کرده اند؛ بنابراین، واکاوی نظام مند مولفه های هنری این آثار اصیل ایرانی می تواند در روشن سازی این ابهامات تاریخی موثر باشد.این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی و با انتخاب نمونه هایی از دسته های مختلف اشیای مفرغی لرستان (از موزه فلک الافلاک و سایر موزه های معتبر)، باهدف بررسی هنر مفرغ سازی و واکاوی خلاقیت های هنرمندانه سازندگان آن، برای شناسایی و معرفی ویژگی های بارز هنری، مرتبط با صنعت ساخت این آثار به دو پرسش محوری پاسخ می دهد:۱-مهم ترین مولفه های هنری به کاررفته در صنعت مفرغ سازی لرستان باستان کدام اند؟۲-آیا در ساخت اشیای مفرغی، رابطه ای منطقی میان کارکرد، صنعت و هنر برقرار بوده است؟یافته های پژوهش نشان می دهد که اشیای مفرغی لرستان، ضمن دارابودن کارکردهای مشخص و کاربردی، ازنظر تلفیق هنر و صنعت در کالبد، حجم، فرم، تزیینات و مقیاس، در بالاترین سطوح معیارهای هنری قرار دارند و پیوندی منطقی و خلق شده بین این سه عنصر بنیادین (کارکرد، صنعت و هنر) برقرار کرده اند.

کلیدواژه ها:

مفرغ های لرستان ، برنز لرستان ، عصر مفرغ ، عصر آهن