واکاوی تجارب زیسته ی داوران لیگ برتر فوتبال ایران از منظر تحلیل روانی: یک رویکرد پدیدارشناسی

هدف پژوهش حاضر، واکاوی تجربه ی زیسته ی داوران لیگ برتر فوتبال ایران از پدیده ی تحلیل رفتگی روانی بود. این مطالعه با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری مبتنی بر سنت ون منن (۱۹۹۰، ۲۰۱۴) انجام شد. مشارکت کنندگان شامل داوران و کمک داوران فعال لیگ برتر در فصل ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به کفایت داده ها، با ۱۹ نفر آنان مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته صورت گرفت. فرآیند تحلیل، براساس مراحل ون منن (۱۹۹۰؛ ۲۰۱۴) شامل تامل پدیدارشناختی، کاهش معنایی، استخراج ساختارهای تجربه و نگارش بازتابی انجام و در نرم افزارMaxQDA ۲۰۲۴ مدیریت شد. نتایج نشان داد که تجربه ی تحلیل رفتگی داوران در بستر سه دسته شرایط پیشینی شکل می گیرد: ناکارآمدی ساختاری و مدیریتی (مانند ناامنی مالی و فقدان حمایت سازمانی)، فشار محیطی و اجتماعی خصمانه (از جمله حملات رسانه ای و خشونت نمادین)، و ماهیت تنش زای حرفه داوری. مولفه های ماهوی تجربه نیز در سه بعد «تخلیه ی عاطفی عمیق»، «مسخ حرفه ای» و «کاهش خودکارآمدی ادراک شده» تبلور یافت. پیامدهای تجربه در سه سطح حرفه ای (افت تمرکز و تردید در ادامه ی فعالیت)، روانی-زیستی (اضطراب، اختلال خواب و تنش بدنی)، و اجتماعی-خانوادگی (سرریز استرس به روابط نزدیک) ظهور کرد. عصاره ی پدیدارشناسیی تجربه نشان داد که تحلیل رفتگی برای داوران یک فرآیند تدریجی و رسوب وار است که در برخورد سه نیروی اصلی-فشار ساختاری، خشونت اجتماعی و ویژگی های ذاتا پرتنش داوری-شکل می گیرد.یافته ها تاکید می کنند که برخلاف بسیاری از مدل های بین المللی، در فوتبال ایران ناامنی ساختاری و بی احترامی اجتماعی نقش محوری در فرسایش روانی داوران دارند.

کلیدواژه ها:

تحلیل رفتگی روانی ، تجربه ی زیسته ، فشار اجتماعی خصمانه ، ناکارآمدی ساختاری ، داوران فوتبال