نقش مدرسه در ترویج رفتارهای شهروندی در میان دانش آموزان

مدرسه یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی در شکل گیری نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان است و نقش آن تنها به انتقال دانش و مهارت های آموزشی محدود نمی شود. بخش مهمی از فرایند تربیت دانش آموزان به آماده سازی آنان برای حضور مسئولانه، مشارکت آمیز و اخلاقی در جامعه مربوط است. رفتارهای شهروندی از جمله احترام به حقوق دیگران، رعایت قوانین و هنجارهای اجتماعی، مسئولیت پذیری، همکاری، مشارکت در امور جمعی، پذیرش تفاوت ها، گفت وگوی سازنده و توجه به منافع عمومی، از طریق آموزش مستقیم و همچنین تجربه روزمره زندگی در مدرسه شکل می گیرند. از این منظر، مدرسه را می توان محیطی برای تمرین عملی شهروندی دانست؛ محیطی که دانش آموز در آن فرصت می یابد مسئولیت بپذیرد، نظر خود را بیان کند، به دیدگاه دیگران گوش دهد، در فعالیت های گروهی مشارکت داشته باشد و پیامد رفتارهای خود را در یک محیط اجتماعی واقعی تجربه کند. پژوهش های جدید نیز بر اهمیت جو مدرسه، روابط میان معلمان و دانش آموزان، مشارکت دانش آموزی و فعالیت های عملی در تقویت رفتارهای شهروندی تاکید کرده اند. همچنین شواهد نشان می دهد آموزش شهروندی زمانی اثربخش تر است که از چارچوب انتقال مفاهیم نظری فراتر رفته و با تجربه، مشارکت و حل مسائل واقعی پیوند پیدا کند . بر همین اساس، مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی به بررسی نقش مدرسه در ترویج رفتارهای شهروندی میان دانش آموزان می پردازد و ابعاد مختلف این نقش را در زمینه برنامه درسی، رفتار معلمان، مدیریت مدرسه، جو اجتماعی، مشارکت دانش آموزان، فعالیت های گروهی و ارتباط مدرسه با جامعه بررسی می کند. در نهایت، بر ضرورت تبدیل مدرسه از محیطی صرفا آموزشی به محیطی برای تجربه و تمرین شهروندی تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، رفتار شهروندی ، دانش آموزان ، آموزش شهروندی ، مشارکت اجتماعی