تحلیل محتوای کتاب های درسی بر اساس ساحت های شش گانه تربیت مندرج در سند تحول

مسئله اصلی پژوهش حاضر، میزان انطباق محتوای کتاب های درسی دوره های مختلف تحصیلی با ساحت های شش گانه تربیت مندرج در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش است. با وجود تاکید سند بر تربیت تمام ساحتی، شواهد نشان می دهد بسیاری از کتاب های درسی همچنان بر ساحت علمی و شناختی متمرکز بوده و سایر ساحت ها به ویژه اجتماعی-سیاسی، زیبایی شناختی و اقتصادی-حرفه ای کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. هدف اصلی پژوهش، تحلیل محتوای کتاب های درسی منتخب بر اساس ساحت های شش گانه تربیت و تعیین میزان پوشش هر ساحت بود. روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا با رویکرد کمی و کیفی بود. جامعه آماری شامل کتاب های درسی دوره های ابتدایی و متوسطه اول در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. با نمونه گیری هدفمند، ۱۲ عنوان کتاب از دروس فارسی، علوم تجربی، مطالعات اجتماعی، کار و فناوری و هدیههای آسمان انتخاب شد. واحد تحلیل جمله و پاراگراف بود و مقوله ها بر اساس شش ساحت اعتقادی-عبادی-اخلاقی، اجتماعی-سیاسی، زیستی-بدنی، زیبایی شناختی-هنری، علمی-فناورانه و اقتصادی-حرفه ای تعریف گردید. روایی مقوله ها با نظر ۱۲ متخصص تایید و پایایی با ضریب توافق کدگذاران ۹۱/۰ محاسبه شد. یافته ها نشان داد ساحت علمی-فناورانه با میانگین ۳۸ درصد بالاترین پوشش و ساحت زیبایی شناختی-هنری با میانگین ۹ درصد پایین ترین پوشش را داشت. ساحت اعتقادی-عبادی-اخلاقی و اجتماعی-سیاسی در سطح متوسط و ساحت های زیستی-بدنی و اقتصادی-حرفه ای پوشش نسبتا ضعیفی داشتند. نتایج حاکی از عدم توازن در پوشش ساحت ها و ضرورت بازنگری محتوای کتاب های درسی برای تحقق تربیت تمام ساحتی است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: تحلیل محتوا ، کتاب های درسی ، ساحت های شش گانه تربیت ، سند تحول بنیادین ، تربیت تمام ساحتی