طراحی چارچوب ارزیابی ظرفیت اجرای سند تحول بنیادین در سطح مدرسه با تاکید بر خودارزیابی، مشارکت ذی نفعان و بهبود مستمر

اجرای موفق سند تحول بنیادین آموزش و پرورش صرفا به تدوین سیاست ها و برنامه های کلان وابسته نیست، بلکه تحقق اهداف آن در نهایت در سطح مدرسه و در تعامل میان مدیر، معلم، دانش آموز، خانواده و محیط اجتماعی مدرسه شکل می گیرد. با وجود تاکید سند تحول بر مدرسه محوری، مشارکت، ارزیابی مستمر و بهبود کیفیت، مسئله مهم، فقدان یک چارچوب منسجم برای ارزیابی ظرفیت واقعی مدارس جهت اجرای الزامات تحولی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی برای ارزیابی ظرفیت اجرای سند تحول بنیادین در سطح مدرسه انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای اسناد بود. جامعه پژوهش شامل سند تحول بنیادین، زیرنظام های شش گانه آن، برنامه درسی ملی و مجموعه ای از پژوهش های علمی مرتبط با مدرسه محوری، خودارزیابی مدرسه، مشارکت ذی نفعان و بهبود مدرسه بود. داده ها با استفاده از فرم تحلیل اسناد گردآوری و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد ظرفیت اجرای سند تحول در سطح مدرسه را می توان در پنج بعد اصلی شامل ظرفیت رهبری و مدیریت تحولی، ظرفیت حرفه ای و یادگیری معلمان، ظرفیت مشارکت و ارتباط با ذی نفعان، ظرفیت برنامه ریزی و یادگیری مدرسه ای و ظرفیت ارزیابی و بهبود مستمر طبقه بندی کرد. همچنین مشخص شد خودارزیابی زمانی می تواند به اجرای واقعی سند تحول منجر شود که از یک فعالیت اداری و گزارش محور به فرایندی مشارکتی، مستمر و تصمیم ساز تبدیل شود. بر اساس یافته ها، چارچوب پیشنهادی «آگاهی، ارزیابی، مشارکت، اقدام و بازنگری» ارائه شد که می تواند مبنایی برای سنجش آمادگی و ظرفیت مدارس در مسیر اجرای تدریجی سند تحول بنیادین قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سند تحول بنیادین ، ظرفیت اجرایی مدرسه ، خودارزیابی مدرسه ، مدرسه محوری ، بهبود مستمر