روایتپژوهی تجربه زیسته آتشنشانان از مواجهه با حوادث بحرانی و تاثیر آن بر زندگی فردی و اجتماعی آنان

آتشنشانی حرفهای است که مواجهه مکرر با مرگ، آسیب شدید، آتشسوزی، انفجار، نجات افراد گرفتار و موقعیتهای پیشبینیناپذیر را به بخشی از تجربه روزمره کارکنان تبدیل میکند. هدف مقاله حاضر، واکاوی روایتهای گزارششده از تجربه زیسته آتشنشانان در مواجهه با حوادث بحرانی و تبیین نحوه سرایت پیامدهای این تجربه به زندگی فردی و اجتماعی آنان است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به شیوه روایتپژوهی ثانویه انجام شد؛ بدین معنا که روایتها و یافتههای مطالعات کیفی منتشرشده درباره آتشنشانان، همراه با شواهد پشتیبان از پژوهشهای پیمایشی و مرورهای نظاممند، بهصورت تفسیری و موضوعمحور بازخوانی شدند. برآیند تحلیل نشان داد که تجربه حادثه بحرانی در پنج لایه پیوسته شکل میگیرد: «مواجهه و کنترل آنی»، «بازگشت و پردازش پس از حادثه»، «تغییر در برداشت از خود و معنا»، «سرریز تجربه به خانواده و روابط اجتماعی» و «بازسازی یا فرسایش هویت حرفهای». در کنار استرس مداوم، اختلال خواب، هیجانهای منفی، گوشبهزنگی و دشواری در روابط خانوادگی، روایتها از ظرفیتهایی مانند انسجام گروهی، حمایت همکاران، معنا دادن به حرفه و تجربه رشد پس از سانحه نیز حکایت دارند. نتیجهگیری مقاله بر این نکته استوار است که پیامد حوادث بحرانی صرفا فردی یا پزشکی نیست، بلکه در پیوند با فرهنگ سازمانی، شیفتکاری، روابط همکارانه، خانواده و معنای شغلی تکوین مییابد. بنابراین، حمایت روانی-اجتماعی موثر باید از سطح فرد فراتر رفته و در سه سطح فردی، خانوادگی و سازمانی طراحی شود.

کلیدواژه ها:

آتشنشانان ، تجربه زیسته ، حوادث بحرانی ، روایتپژوهی ، سلامت روان ، زندگی خانوادگی