از فناوری تعاملی تا یادگیری مشارکتی؛ واکاوی نقش هوش مصنوعی و ربات های آموزشی در پویایی کلاس و تقویت شایستگی های تحصیلی اجتماعی دانش آموزان

ورود فناوری های هوشمند و ربات های آموزشی به محیط مدرسه، شکل تعامل دانش آموزان با محتوای درسی، معلم و همسالان را با فرصت های تازه ای روبه رو کرده است. ارزش آموزشی این فناوری ها تنها به انتقال سریع تر اطلاعات محدود نمی شود، بلکه نحوه تعامل دانش آموز با محیط یادگیری و میزان مشارکت او در فعالیت های فردی و گروهی می تواند بخشی از پیامدهای مهم استفاده از فناوری های تعاملی باشد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش ابزارهای هوشمند و ربات های آموزشی در پویایی فرایند یادگیری و بررسی ارتباط آن با انگیزه تحصیلی، مشارکت کلاسی و شایستگی های اجتماعی دانش آموزان انجام شد.این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با مشارکت ۱۲۰ دانش آموز دوره متوسطه در مدارس دارای امکانات آموزشی هوشمند انجام گرفت. داده ها از طریق پرسشنامه انگیزش تحصیلی، مشاهده نظام مند رفتارهای مشارکتی و بررسی میزان مشارکت دانش آموزان در فعالیت های آموزشی گردآوری شد. داده های حاصل با استفاده از روش های آماری متناسب تحلیل و الگوهای مشارکت فردی و گروهی دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها نشان داد حضور فناوری های تعاملی در فرایند آموزش، در شرایطی که فعالیت های آموزشی به شکل هدفمند طراحی شده باشند، با افزایش مشارکت دانش آموزان، توجه بیشتر به فعالیت های یادگیری و تقویت احساس توانمندی تحصیلی همراه است. همچنین، فعالیت هایی که استفاده از ربات یا ابزار هوشمند را در قالب کار گروهی سازمان دهی می کردند، زمینه بیشتری برای گفت وگو، تقسیم مسئولیت، حل مسئله مشترک و همکاری میان دانش آموزان ایجاد کردند. در مقابل، یافته ها نشان داد استفاده منفعلانه از فناوری، بدون طراحی فعالیت های تعاملی، الزاما به افزایش مشارکت اجتماعی منجر نمی شود.برآیند پژوهش نشان می دهد نقش فناوری هوشمند در مدرسه بیش از آنکه به حضور فیزیکی ابزار وابسته باشد، به شیوه طراحی تجربه یادگیری و نحوه هدایت آن توسط معلم بستگی دارد. ربات های آموزشی و سامانه های هوشمند زمانی می توانند به تقویت انگیزه و مهارت های اجتماعی کمک کنند که در جایگاه ابزار پشتیبان یادگیری قرار گیرند و فرصت تعامل، گفت وگو، همکاری و حل مسئله را برای دانش آموزان افزایش دهند. از این رو، استفاده اثربخش از فناوری در مدارس نیازمند بازطراحی فعالیت های کلاسی و توانمندسازی معلمان برای تلفیق هوشمندانه فناوری با یادگیری مشارکتی است.

کلیدواژه ها:

فناوری های هوشمند ، ربات آموزشی ، یادگیری مشارکتی ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، شایستگی های اجتماعی ، هوش مصنوعی آموزشی