بررسی رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده و سلامت روان آتشنشانان با تاکید بر حمایت همکاران

آتشنشانی از مشاغلی است که کارکنان آن بهطور مستمر با موقعیتهای اضطراری، خطر جانی، مشاهده آسیب و مرگ، فشار زمانی و مسئولیت تصمیمگیری در شرایط نامطمئن مواجهاند. در چنین محیطی، سلامت روان آتشنشانان تنها به ویژگیهای فردی محدود نمیشود و کیفیت روابط کاری و میزان حمایتی که فرد از شبکه اجتماعی خود دریافت میکند نیز اهمیت دارد. هدف مقاله حاضر بررسی رابطه حمایت اجتماعی ادراکشده و سلامت روان آتشنشانان با تاکید بر نقش حمایت همکاران و تبیین سازوکارهای احتمالی این رابطه است. پژوهش حاضر به روش مروری تحلیلی انجام شد و یافتههای مطالعات پژوهشی درباره آتشنشانان و سایر امدادگران نخستین، همراه با پژوهشهای مربوط به سنجش و نظریه حمایت اجتماعی، بررسی و تلفیق گردید. شواهد مرورشده نشان میدهد که حمایت اجتماعی بیشتر معمولا با علائم کمتر اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی و اضطراب همراه است. در میان منابع حمایت، حمایت همکاران و سرپرستان از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا همکاران درک مشترکی از ماهیت عملیات، زبان حرفهای و تجربههای حادثهای دارند و میتوانند امکان دریافت کمک فوری و کمهزینه از نظر روانی را فراهم کنند. مطالعات مداخلهای نیز نشان دادهاند که آموزش حمایت همتا میتواند خودکارآمدی و مهارت همدلی آتشنشانان را افزایش دهد. با این حال، شواهد موجود عمدتا مقطعیاند و حمایت اجتماعی را بیشتر بهصورت عامل محافظتی یا میانجی بررسی کردهاند؛ بنابراین از آنها نمیتوان رابطه علی قطعی استخراج کرد. بر اساس مجموع شواهد، تقویت فرهنگ حمایت از همکار، آموزش همتایان، افزایش حمایت سرپرستان، کاهش انگ مراجعه به خدمات روانشناختی و ایجاد مسیرهای ارجاع محرمانه میتواند از راهبردهای مهم ارتقای سلامت روان آتشنشانان باشد.

کلیدواژه ها:

حمایت اجتماعی ادراکشده ، حمایت همکاران ، سلامت روان ، آتشنشانان ، حمایت همتا