بررسی پیامدهای روانشناختی مواجهه مکرر با حوادث شدید در آتشنشانان و راهکارهای پیشگیرانه

آتشنشانان به دلیل ماهیت شغلی خود بهطور مکرر با رویدادهایی مانند مرگ و جراحت انسانها، حریقهای شدید، حوادث صنعتی، نجات از فضاهای محدود و موقعیتهای تهدیدکننده زندگی مواجه میشوند. تکرار این مواجهه لزوما به اختلال روانشناختی منجر نمیشود، اما میتواند در برخی افراد احتمال بروز یا تشدید علائمی مانند استرس پس از سانحه، اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، فرسودگی شغلی، مصرف نامناسب مواد و مشکلات بینفردی را افزایش دهد. هدف مقاله حاضر بررسی پیامدهای روانشناختی مواجهه مکرر آتشنشانان با حوادث شدید و شناسایی راهکارهای پیشگیرانه در سطوح فردی و سازمانی است. این مقاله با رویکرد مروری تحلیلی و بر اساس مرور نظاممندها، فراتحلیلها و مطالعات مرتبط با آتشنشانان و سایر نیروهای امدادی تدوین شده است. شواهد جدید نشان میدهد که در نمونههای دارای مواجهه معمول و روزمره با حوادث بالقوه آسیبزا، شیوع احتمالی استرس پس از سانحه در میان اولین پاسخدهندگان بالا است و آتشنشانان نیز در همین گروه پرخطر قرار میگیرند. در سطح فردی، شدت و تکرار مواجهه، مدت خدمت، فرسودگی، راهبردهای مقابلهای، تنظیم هیجان، نشخوار ذهنی، حمایت اجتماعی و تابآوری با پیامدهای روانشناختی ارتباط دارند. در سطح سازمانی نیز انگ سلامت روان، نگرانی درباره محرمانگی، دسترسی محدود به خدمات و شرایط کاری نامناسب میتوانند مانع کمکخواهی شوند. یافتهها بر ضرورت پیشگیری چندسطحی تاکید دارند؛ یعنی آموزش و آمادگی پیش از حادثه، غربالگری و شناسایی زودهنگام، حمایت همکاران، دسترسی محرمانه به خدمات تخصصی، مدیریت خستگی و تدوین مسیر روشن بازگشت به کار. رویکردهای بالینی هدفمند، بهویژه مداخلات مبتنی بر درمان شناختی رفتاری، در کاهش برخی علائم پس از سانحه، اضطراب و افسردگی شواهد حمایتی بیشتری دارند؛ در حالی که مداخلات سازمانی باید بهصورت مکمل اجرا شوند. بر این اساس، سلامت روان آتشنشانان باید بخشی از ایمنی عملیاتی تلقی شود، نه موضوعی جدا از آن.

کلیدواژه ها:

آتشنشانان ، مواجهه مکرر با حادثه ، استرس پس از سانحه ، فرسودگی شغلی ، پیشگیری روانشناختی