ارائه الگوی آموزشی مبتنی بر سناریو برای ارتقای مهارت تصمیمگیری آتشنشانان در عملیاتهای اضطراری

تصمیمگیری آتشنشانان در عملیاتهای اضطراری در محیطی انجام میشود که با فشار زمانی، اطلاعات ناقص، تغییر سریع شرایط، تهدید جانی، بار شناختی و ضرورت هماهنگی تیمی همراه است. هدف مقاله حاضر ارائه یک الگوی آموزشی مبتنی بر سناریو برای ارتقای مهارت تصمیمگیری آتشنشانان در چنین موقعیتهایی است. پژوهش به روش مروری تحلیلی انجام شد و شواهد مربوط به تصمیمگیری آتشنشانان، آموزش هدفمحور، شبیهسازی، واقعیت مجازی، آگاهی موقعیتی و آموزش تصمیمگیری تحت استرس بررسی گردید. یافتههای پژوهشهای تخصصی نشان میدهد محیطهای شبیهسازیشده و سناریوهای پویا میتوانند توالی واقعیتر جمعآوری اطلاعات، شکلدهی طرح و اجرای اقدام را برای آموزش فراهم کنند. همچنین پژوهشهای واقعیت مجازی و بازیهای جدی نشان دادهاند که میتوان محرکهای استرس و اطلاعات بحرانی را بهصورت کنترلشده وارد آموزش کرد؛ هرچند برخی مطالعات جدید نشان میدهند افزایش استرس در حین آموزش لزوما به بهبود عملکرد منجر نمیشود و باید شدت و زمانبندی فشار بهدقت مدیریت شود. بر اساس این شواهد، الگوی پیشنهادی در پنج مرحله شامل آمادهسازی شناختی، اجرای سناریوی پایه، افزودن عوامل پیچیدگی و فشار، بازخورد ساختاریافته و تکرار تطبیقی طراحی شد. در هر سناریو، شاخصهایی مانند آگاهی موقعیتی، سرعت تصمیمگیری، تناسب اقدام با وضعیت، ارتباط تیمی، بازبینی تصمیم و مدیریت بار شناختی قابل ارزیابی است. نتیجهگیری میشود که آموزش سناریومحور باید از تمرینهای ساده به سناریوهای پویا و چندمرحلهای حرکت کند و در کنار واقعگرایی، ایمنی، تکرارپذیری و بازخورد هدفمند را حفظ نماید. الگوی پیشنهادی چارچوبی برای اجرای آزمایشی و ارزیابی در سازمانهای آتشنشانی فراهم میکند، اما برای اثبات اثربخشی آن نیاز به مطالعات میدانی کنترلشده در جمعیت آتشنشانان وجود دارد.

کلیدواژه ها:

آتشنشانان ، آموزش سناریومحور ، تصمیمگیری ، آگاهی موقعیتی ، شبیهسازی ، عملیات اضطراری