علل و عوامل گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر و نقش والدین در پیشگیری از آن

خانواده اولین و مهم ترین محیطی است که نوجوان در آن از کیفیت روابط انسانی آگاهی پیدا می کند. مهم ترین عامل اجتماعی شدن در زندگی انسان ، تجارب دوران کودکی وی در محیط خانواده است. فرزندان در درون خانواده و از طریق تجربه مستقیم با عناصر اصلی نظام خانواده فرا می گیرند که پدر مظهر اقتدار و مادر مظهر مهر و محبت است و از این طریق می آموزند که در بزرگسالی نقش مناسب خویش را ایفا کنند.«بندورا» معتقد است ، که انسان موجودی اجتماعی است و رفتار او باید در پرتو روابط اجتماعی بررسی شود و خانواده اولین کانونی است که اجتماعی شدن فرد از آنجا شروع می شود . دیگر روان شناسان چون واتسون و جان لاک عقیده داشتند که ذهن کودک مانند لوح سفیدی است، که تجارب محیطی به راحتی بر آن نقش می بندد . تجارب نخستین کودک در محیط خانواده ، نه تنها ساختار شخصیتی او را می سازد ، بلکه عمدتا الگوی رفتاریش را نیز در سالهای بعدی حیات تعیین می کند. جهان امروز ، با مشکل اعتیاد دست به گریبان است. اعتیاد خانواده ها را فرو می پاشد و شخصیت و زندگی قربانیان خود را به اشکال گوناگون نابود و متلاشی می کند. تئوریهای روان شناسی انحرافات ، هر گونه کج رفتاری و ناهنجاری نظیر اعتیاد به مواد مخدر و سایر آسیبها را پدیده ای رشد یابنده در طبیعت پنداشته و ریشه های علمی آن را در ضایعات و آسیب های روانی و عاطفی فرد جستجو می کنند. از این رو اعتیاد یا هر رفتار ناهنجار، امر خود خواسته و خود انتخابی بوده ، تا فرد بتواند برای گریز از روابط شخصی درد آلوده ای ، دنبال پناهگاهی برود. در جوامع مختلف دنیا، نوجوانان آسیب پذیرترین قشر در برابر پدیده مهلک اعتیاد می باشند. دوران نوجوانی دوران پرکشمکش و دشوار در زندگی فرد است، چراکه نوجوانی قبل از هر چیز دوران تغییرات در رشد جسمانی ، جنسی ، روانی ، شناختی و همچنین تغییرات در الزامات اجتماعی است. عدم وجود شرایط مناسب بهداشتی، تربیتی، فرهنگی و اجتماعی برای گذر از چنین مرحله حساسی باعث به وجود آمدن آسیب و بزه اجتماعی نظیر اعتیاد می شود. پایه های پیشگیری از نابهنجاری های رفتاری به ویژه اعتیاد را باید در کانون خانواده بنیاد نهاد. پیشگیری به مجموعه تدابیر، اقدامات و فعالیت های آموزشی مستقیم و غیر مستقیم اطلاق می شود، که با هر راهبردی قبل از وقوع اعتیاد و به منظور جلوگیری از گرایش به مصرف مواد مخدر صورت می گیرد، تا افراد جامعه تمایلی برای تقاضای مصرف مواد مخدر از خود بروز ندهند.