دانش آموزی که در زنگ ورزش می دود اما ورزش نمی کند؛ بازتعریف مشارکت واقعی در تربیت بدنی مدرسه

درس تربیت بدنی در مدرسه معمولا با مفاهیمی مانند حرکت، دویدن، بازی، آمادگی جسمانی، یادگیری مهارت های ورزشی و نشاط شناخته می شود. در نگاه نخست، دانش آموزی که در تمام فعالیت های زنگ ورزش حضور دارد، می دود، تمرین می کند و از نظر ظاهری فعال است، دانش آموزی مشارکت کننده تلقی می شود. با این حال، مشارکت واقعی در تربیت بدنی مفهومی گسترده تر از میزان حرکت بدنی است. ممکن است دانش آموزی تمام زنگ ورزش را در حال دویدن باشد، اما هیچ انتخابی در فعالیت نداشته باشد، هدف تمرین را نداند، از فعالیت لذت نبرد، نسبت به پیشرفت خود آگاهی نداشته باشد، با همکلاسی ها همکاری نکند و پس از پایان زنگ نیز هیچ ارتباطی میان فعالیت ورزشی و زندگی روزمره خود برقرار نکند. در چنین شرایطی، حرکت وجود دارد، اما یادگیری و مشارکت عمیق ممکن است شکل نگرفته باشد.پژوهش های انجام شده در حوزه تربیت بدنی مدرسه نشان داده اند که مشارکت دانش آموزان تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله حمایت اجتماعی معلم، احساس شایستگی، استقلال، ارتباط با دیگران، روش تدریس و انگیزش قرار دارد. برای نمونه، یافته های یک مطالعه داخلی نشان داده است که حمایت اجتماعی دبیران تربیت بدنی با انگیزش پیشرفت ورزشی دانش آموزان ارتباط مثبت دارد و مولفه هایی مانند استقلال، شایستگی و حمایت ارتباطی در این زمینه اهمیت دارند (سالاری و بادامی، ۱۳۹۳). همچنین پژوهشی درباره بی انگیزگی دانش آموزان در فعالیت های تربیت بدنی، نقش حمایت اجتماعی را در مشارکت ورزشی مورد توجه قرار داده است (مازیاری، کاشف و سیدعامری، بی تا). از سوی دیگر، مطالعات مرتبط با روش های آموزشی نشان داده اند که رویکردهای غیرخطی و متنوع می توانند بر انگیزش مشارکت دانش آموزان در ساعات تربیت بدنی اثرگذار باشند (مطالعات روان شناسی ورزشی، ۱۳۹۸).مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی به بازتعریف مفهوم مشارکت در تربیت بدنی مدرسه می پردازد و استدلال می کند که «فعال بودن بدن» تنها یکی از ابعاد مشارکت است. مشارکت واقعی زمانی شکل می گیرد که دانش آموز از نظر جسمانی فعال، از نظر شناختی درگیر، از نظر عاطفی علاقه مند، از نظر اجتماعی مشارکت کننده و از نظر انگیزشی تا حدی خودمختار باشد. بر همین اساس، نقش دبیر ورزش از مدیریت حرکت به طراحی تجربه یادگیری حرکتی تغییر می کند و ارزشیابی نیز باید از اندازه گیری صرف عملکرد بدنی به سنجش پیشرفت فردی، تلاش، تصمیم گیری، همکاری، خودارزیابی و استمرار فعالیت تغییر یابد.

کلیدواژه ها:

تربیت بدنی ، مشارکت واقعی ، فعالیت بدنی ، انگیزش ورزشی ، دانش آموز ، معلم ورزش ، یادگیری حرکتی ، مشارکت دانش آموزی ، خودمختاری ، مدرسه