آموزش مبتنی بر بازی و تاثیر آن بر حفظ واژگان و قواعد صرفی در کتاب های عربی دهم تا دوازدهم: گذار از حافظه محوری به یادگیری فعال

درس زبان عربی در دوره متوسطه دوم، به ویژه در پایه های دهم تا دوازدهم، با چالش های متعددی روبرو است که مهم ترین آن ها دشواری تسلط بر نظام صرفی پیچیده زبان عربی و حجم بالای واژگان تخصصی و ادبی است. روش های سنتی تدریس که عمدتا بر انتقال مستقیم اطلاعات، حفظ کردن قوائد به صورت خشک و تمرین های تکراری استوار هستند، اغلب منجر به فرسایش انگیزه دانش آموزان و عدم تثبیت یادگیری در حافظه بلندمدت می شوند. این مقاله با هدف بررسی امکان سنجی و اثربخشی رویکرد «آموزش مبتنی بر بازی» یا گیمیفیکیشن، به تحلیل راهکارهایی برای تبدیل فرآیندهای یادگیری خشک به تجربیات تعاملی و جذاب می پردازد. در این پژوهش، ابتدا مبانی نظری یادگیری فعال و نقش عناصر بازی گونه (مانند امتیاز، نشان، رقابت سالم و بازخورد فوری) در تقویت حافظه و کاهش اضطراب یادگیری تبیین شده است. سپس، با نگاهی دقیق به محتوای کتب درسی عربی پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم، مدل های کاربردی برای طراحی فعالیت های بازی محور جهت آموزش صرف افعال، اشتقاق کلمات و ثبات لغات ارائه گردیده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که تلفیق اصول روانشناسی شناختی با مکانیسم های بازی، نه تنها انگیزه درونی دانش آموزان را افزایش می دهد، بلکه باعث می شود قواعد پیچیده صرفی و واژگان جدید از حالت انتزاعی خارج شده و در بافتارهای معنادار و ملموس نهادینه شوند. این مقاله با ارائه سناریوهای عملیاتی برای معلمان، بر لزوم تغییر پارادایم از «تدریس قانون» به «کشف قانون از طریق بازی» تاکید دارد و پیشنهاد می کند که سیستم های ارزشیابی نیز باید از حالت ایستا به سمت سنجش فرآیندی و مهارتی حرکت کنند.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر بازی ، گیمیفیکیشن ، صرف عربی ، واژگان عربی ، یادگیری فعال ، انگیزش تحصیلی ، روش تدریس تعاملی ، زبان عربی دبیرستان.