تحلیل شکاف های آموزشی در گذار از علوم اول متوسطه به فیزیک دوم متوسطه و طراحی راهکارهای بهبود

گذار از آموزش علوم عمومی در مقطع اول متوسطه به آموزش فیزیک در مقطع دوم متوسطه، مرحله ای حساس و بنیادین در سیر یادگیری دانش آموزان است که با تغییر ماهوی مفاهیم از سطح توصیفی و مشاهده محور به سطح تحلیلی، کمی و مدل سازی محور همراه است. این مقاله با هدف تحلیل شکاف های آموزشی در این گذار و طراحی راهکارهای بهبود، با تاکید بر ساختار شناختی ذهن انسان و اصول طراحی آموزشی انجام گرفته است. روش تحقیق در مقاله حاضر، توصیفی-تحلیلی و از نظر ماهیت، مروری-کتابخانه ای است. نتایج به دست آمده نشان داد که شکاف های آموزشی در این گذار در سه حوزه اصلی ریشه دارند: نخست، شکاف های مفهومی-شناختی ناشی از وجود باورهای نادرست و نیمه درک شده از مفاهیم پایه و عدم آمادگی ذهنی برای تفکر انتزاعی و علی؛ دوم، شکاف های مهارتی و ریاضی مربوط به عدم تسلط دانش آموزان بر حل مسئله چندمرحله ای، تحلیل نمودار و به کارگیری ریاضیات به عنوان زبان فیزیک؛ و سوم، شکاف های ارزشیابی محور سرچشمه گرفته از تغییر ناگهانی شیوه های ارزشیابی از سوالات حفظی به سوالات تحلیلی و عملکردی. همچنین، افزایش بار شناختی و کاهش خودتنظیمی و خودکارآمدی دانش آموزان در این مرحله، عامل تشدیدکننده این شکاف ها شناخته شد. همچنین یافته ها نشان می دهند که کاهش شکاف های آموزشی در این گذار مستلزم اتخاذ رویکردی جامع و چندبعدی است که شامل اجرای ارزشیابی تشخیصی در ابتدای دوره، طراحی برنامه های پل سازی آموزشی میان دو مقطع، تقویت مرحله ای مهارت های حل مسئله و ریاضی کاربردی، استفاده از راهبردهای شناختی مانند نقشه های مفهومی، مدل های بصری و یادگیری مبتنی بر مسئله، و ایجاد بازخورد توصیفی و مستمر باشد. همچنین، آموزش خودتنظیمی و پرورش آگاهی متاشناختی در دانش آموزان می تواند نقش تعیین کننده ای در مدیریت بار شناختی و افزایش انگیزه درونی آن ها ایفا کند.

کلیدواژه ها:

شکاف آموزشی ، گذار درسی ، فیزیک دوم متوسطه ، علوم اول متوسطه ، ساختار شناختی