نقش مفهوم «عقل ورزی» در قرآن و حدیث در شکل گیری هویت دینی-علمی دانش آموزان متوسطه اول

دوران نوجوانی، به ویژه مقطع متوسطه اول، حساس ترین مرحله برای شکل گیری هویت فردی و اجتماعی است. در این دوره، دانش آموزان با پرسش های بنیادین درباره وجود خدا، هدف زندگی و جایگاه خود در جهان روبرو می شوند. چالش اصلی در تربیت دینی امروز، ایجاد شکاف میان دانش علمی و باورهای دینی است که منجر به دوگانگی در هویت دانش آموزان می گردد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بررسی نقش «عقل ورزی» (Reasoning) به عنوان پل ارتباطی میان ایمان و علم می پردازد. یافته ها نشان می دهد که قرآن کریم و روایات معصومین (ع)، عقل را نه تنها ابزاری برای کشف حقایق طبیعی، بلکه مایه ای برای شناخت خداوند و تایید وحی معرفی کرده اند. استفاده از رویکرد عقل ورزی در آموزش دینی، باعث می شود دانش آموزان به جای پذیرش کورکورانه، دارای «ایمان آگاهانه» باشند. این مطالعه پیشنهاد می کند که با تلفیق تفکر انتقادی، پرسشگری ساختاریافته و ارائه استدلال های منطقی در کلاس های دینی و علوم، می توان هویتی یکپارچه و مقاوم در برابر شبهات شکل داد. نتیجه آنکه، تقویت مهارت های تفکر و استدلال، کلید عبور از بحران هویت و رسیدن به تعادل میان نشاط علمی و عمق معنوی در دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

عقل ورزی ، هویت دینی-علمی ، دانش آموزان متوسطه اول ، قرآن کریم ، تفکر انتقادی ، ایمان آگاهانه ، تربیت دینی ، پرسشگری