نقش آموزش مبتنی بر فناوری در بهبود فرایند یادگیری دانش آموزان

تحولات گسترده فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه های اخیر، ساختار و شیوه های سنتی آموزش را با تغییرات اساسی مواجه کرده است. در نظام های آموزشی معاصر، فناوری دیگر صرفا وسیله ای برای انتقال سریع اطلاعات نیست، بلکه به عنوان یکی از عناصر موثر در طراحی محیط های یادگیری، تولید محتوای آموزشی، برقراری ارتباط میان معلم و دانش آموز، شخصی سازی آموزش، ارزشیابی یادگیری و تقویت مهارت های شناختی و اجتماعی دانش آموزان مورد توجه قرار گرفته است. آموزش مبتنی بر فناوری با فراهم کردن امکان دسترسی به منابع متنوع، استفاده از محتوای چندرسانه ای، یادگیری تعاملی، آموزش ترکیبی، کلاس های مجازی، نرم افزارهای آموزشی و ابزارهای هوشمند، می تواند فرایند یادگیری را از حالت منفعل و حافظه محور به فرایندی فعال، مشارکتی و مسئله محور تبدیل کند. پژوهش های انجام شده در ایران نیز نشان داده اند که استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی می تواند در افزایش انگیزش، مشارکت، درک مفهومی، عملکرد تحصیلی و برخی مهارت های یادگیری دانش آموزان موثر باشد. برای نمونه، یافته های یک مطالعه درباره تدریس تعاملی مبتنی بر فناوری نشان داد که این شیوه دسترسی به منابع یادگیری، انگیزش، تعامل آموزشی و درک مفهومی دانش آموزان را افزایش می دهد؛ البته محدودیت زیرساختی و کمبود مهارت معلمان از جمله چالش های مهم اجرای آن گزارش شده است (کوسیایی و همکاران، ۱۴۰۲). همچنین مطالعات انجام شده در زمینه آموزش الکترونیکی نشان داده اند که این نوع آموزش می تواند بر سطوح شناختی یادگیری دانش آموزان اثرگذار باشد و در برخی شرایط، ترکیب آموزش حضوری و الکترونیکی محیط یادگیری غنی تری ایجاد می کند (حسنی و همکاران، ۱۴۰۱). مقاله حاضر با هدف بررسی نقش آموزش مبتنی بر فناوری در بهبود فرایند یادگیری دانش آموزان، ابعاد مختلف این موضوع را از منظر نظری و کاربردی بررسی می کند و ضمن تبیین فرصت های فناوری، چالش ها و الزامات استفاده اثربخش از آن را مورد توجه قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر فناوری ، فناوری آموزشی ، یادگیری دانش آموزان ، آموزش الکترونیکی ، یادگیری تعاملی ، آموزش ترکیبی ، محتوای دیجیتال ، فناوری اطلاعات و ارتباطات