از اجرای حرکت تا فهم حرکت؛ چگونه یادگیری مفهومی را وارد کلاس تربیت بدنی کنیم؟

تربیت بدنی در مدرسه غالبا با اجرای حرکات، انجام تمرین های بدنی، بازی و فعالیت های ورزشی شناخته می شود؛ اما یکی از چالش های مهم آموزش تربیت بدنی آن است که دانش آموز ممکن است یک حرکت را اجرا کند، بدون آنکه واقعا منطق، هدف، اصول و پیامدهای آن را فهمیده باشد. در چنین شرایطی، یادگیری حرکتی به مجموعه ای از حرکات تکراری محدود می شود و فرصت تربیت دانش آموزی که بتواند درباره بدن، حرکت، سلامت، تصمیم گیری و عملکرد ورزشی خود فکر کند، کاهش می یابد. یادگیری مفهومی در تربیت بدنی تلاش می کند فاصله میان «انجام دادن» و «فهمیدن» را کاهش دهد و دانش آموز را از یک مجری صرف حرکات به یادگیرنده ای فعال، تحلیلگر و تصمیم گیرنده تبدیل کند. در این رویکرد، دانش آموز فقط نمی آموزد چگونه بدود، بپرد، پرتاب کند یا تعادل خود را حفظ کند؛ بلکه درمی یابد چرا یک حرکت به شیوه ای خاص انجام می شود، چه عواملی بر کیفیت آن اثر می گذارند، چگونه می توان خطا را اصلاح کرد و چگونه یک اصل حرکتی را در موقعیت های جدید به کار گرفت. مقاله حاضر با رویکردی تبیینی تحلیلی به بررسی مفهوم یادگیری مفهومی در کلاس تربیت بدنی، تفاوت آن با آموزش صرفا اجرایی، نقش معلم در طراحی تجربه های یادگیری، راهکارهای تبدیل تمرین های سنتی به فعالیت های مفهومی، نقش پرسشگری، بازخورد، بازی، حل مسئله، مشاهده، خودارزیابی و فناوری آموزشی و همچنین شیوه های ارزشیابی یادگیری مفهومی می پردازد. استدلال اصلی مقاله این است که کلاس تربیت بدنی زمانی به محیط واقعی یادگیری تبدیل می شود که حرکت از سطح «انجام دادن» به سطح «فهمیدن، توضیح دادن، تصمیم گرفتن، اصلاح کردن و انتقال دادن» ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

تربیت بدنی ، یادگیری مفهومی ، یادگیری حرکتی ، آموزش مهارت ، تفکر حرکتی ، یادگیری فعال ، ارزشیابی تربیت بدنی ، آموزش مدرسه ای