طراحی و ارزیابی الگوی مدرسه ای برای تحقق «حیات طیبه» بر اساس سند تحول بنیادین: تمرکز بر فعالیت های پرورشی و مشارکتی معلمان و دانش آموزان

مسئله اصلی پژوهش حاضر، شکاف عمیق میان اهداف آرمانی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در تحقق مراتب حیات طیبه و وضعیت اجرایی مدارس کشور است که به ویژه در حوزه فعالیت های پرورشی و مشارکتی معلمان و دانش آموزان نمود پیدا می کند. بسیاری از مدارس همچنان بر انتقال دانش نظری متمرکز بوده و برنامه های پرورشی به صورت حاشیه ای، غیرمشارکتی و فاقد پیوند با ساحت های شش گانه تربیتی اجرا می شود. هدف اصلی پژوهش، طراحی و ارزیابی الگوی مدرسه ای جامع برای تحقق حیات طیبه بر اساس سند تحول بنیادین با تمرکز ویژه بر فعالیت های پرورشی و مشارکتی معلمان و دانش آموزان بود. روش پژوهش آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) انتخاب شد. در بخش کیفی با تحلیل محتوای جهت دار اسناد بالادستی شامل سند تحول بنیادین، مبانی نظری تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، همراه با مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان فلسفه تعلیم و تربیت، مدیران مدارس پیشگام و معلمان باتجربه، مولفه ها و شاخص های الگو استخراج گردید. در بخش کمی، الگوی طراحی شده در قالب پرسشنامه محقق ساخته با روایی محتوایی تاییدشده توسط ۱۲ متخصص و پایایی آلفای کرونباخ ۹۱/۰ روی نمونه ۳۸۰ نفری از معلمان و دانش آموزان دوره متوسطه اول مدارس دولتی عادی و نمونه دولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ اجرا و با روش های آمار توصیفی، تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری ارزیابی شد. یافته ها نشان داد الگوی پیشنهادی شامل پنج بعد اصلی با ۲۵ مولفه و ۸۴ شاخص است. نتایج ارزیابی حاکی از برازش مطلوب مدل ساختاری و تاثیر معنادار و قوی فعالیت های پرورشی مشارکتی بر ارتقای شاخص های حیات طیبه در ابعاد فردی، خانوادگی، اجتماعی و سازمانی بود. الگوی طراحی شده می تواند به عنوان راهنمای عملی مدیران، معلمان و برنامه ریزان آموزشی برای تبدیل مدرسه به کانون واقعی تحقق حیات طیبه و تربیت تمام ساحتی مورد استفاده قرار گیرد و شکاف میان سند و عمل را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

حیات طیبه ، سند تحول بنیادین ، الگوی مدرسه ای ، فعالیت های پرورشی ، مشارکت معلمان و دانش آموزان